Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 9

Giải Câu hỏi trang 31 SGK Khoa học tự nhiên 9

Bài 6. Khúc xạ ánh sáng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chiếu một tia sáng từ nước tới mặt phân cách giữa nước và không khí. Biết chiết suất của nước và không khí lần lượt là n1=43n_1 = \dfrac{4}{3}, n2=1n_2 = 1.

a) Tính góc khúc xạ trong trường hợp góc tới bằng 30∘30^\circ.

b) Khi góc tới bằng 60∘60^\circ thì có tia khúc xạ không? Tại sao?

Lời giải

Công thức định luật khúc xạ ánh sáng: n1sin⁡i=n2sin⁡rn_1\sin i = n_2\sin r

Với n1=43n_1=\dfrac{4}{3} (nước), n2=1n_2=1 (không khí).

a) Góc tới i=30∘i=30^\circ:

Từ n1sin⁡i=n2sin⁡rn_1\sin i = n_2\sin r suy ra:

sin⁡r=n1sin⁡in2=43⋅sin⁡30∘1=43⋅12=23≈0,667\sin r = \dfrac{n_1\sin i}{n_2} = \dfrac{\dfrac{4}{3}\cdot\sin 30^\circ}{1} = \dfrac{4}{3}\cdot\dfrac{1}{2} = \dfrac{2}{3} \approx 0{,}667

Suy ra góc khúc xạ: r≈41,8∘≈42∘r \approx 41{,}8^\circ \approx 42^\circ.

(Vì ánh sáng đi từ môi trường chiết quang hơn là nước sang môi trường chiết quang kém hơn là không khí nên r>ir>i, phù hợp với kết quả trên.)

b) Góc tới i=60∘i=60^\circ:

Đây là trường hợp ánh sáng truyền từ nước (chiết quang hơn) sang không khí (chiết quang kém hơn), nên có thể xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần.

Góc tới hạn ithi_{th} được xác định khi góc khúc xạ r=90∘r=90^\circ:

sin⁡ith=n2n1=143=34=0,75⇒ith≈48,6∘\sin i_{th} = \dfrac{n_2}{n_1} = \dfrac{1}{\dfrac{4}{3}} = \dfrac{3}{4} = 0{,}75 \Rightarrow i_{th} \approx 48{,}6^\circ

Vì góc tới i=60∘>ith≈48,6∘i = 60^\circ > i_{th} \approx 48{,}6^\circ nên không có tia khúc xạ: toàn bộ ánh sáng bị phản xạ trở lại nước (hiện tượng phản xạ toàn phần).

Đáp số

r ≈ 41,8° (≈ 42°)Không có tia khúc xạ, vì i = 60° lớn hơn góc tới hạn i_th ≈ 48,6° nên xảy ra phản xạ toàn phần

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.