Giải Hoạt động 3 trang 45 SGK Khoa học tự nhiên 9

Lời giải

Nhắc lại cách phân biệt ảnh thật và ảnh ảo:
- Ảnh thật là ảnh được tạo bởi chính các tia ló (tia khúc xạ) *thực sự cắt nhau* sau khi đi qua thấu kính. Ảnh thật hứng được trên màn.
- Ảnh ảo là ảnh được tạo bởi *đường kéo dài* của các tia ló cắt nhau (các tia ló phân kì, không thực sự gặp nhau). Ảnh ảo không hứng được trên màn, chỉ nhìn thấy qua thấu kính.

Xét điểm ảnh $S'$ của điểm sáng $S$ trong Hình 8.10:

a) Trường hợp thấu kính hội tụ:
Từ $S$ vẽ hai tia tới đặc biệt, sau khi qua thấu kính hội tụ hai tia ló *thực sự cắt nhau* tại một điểm ở phía bên kia thấu kính. Giao điểm của hai tia ló chính là $S'$.

Vì $S'$ là giao điểm của các tia ló thật (hứng được trên màn) nên $S'$ là ảnh thật.

b) Trường hợp thấu kính phân kì:
Từ $S$ vẽ hai tia tới đặc biệt, sau khi qua thấu kính phân kì hai tia ló đi ra *phân kì* (loe rộng ra), chúng không cắt nhau. Kéo dài hai tia ló về phía trước (cùng phía với vật) thì *đường kéo dài* của chúng cắt nhau tại $S'$.

Vì $S'$ chỉ là giao điểm của đường kéo dài các tia ló (không hứng được trên màn) nên $S'$ là ảnh ảo.

Kết luận: Với thấu kính hội tụ (trường hợp tia ló hội tụ) ta thu được ảnh thật; với thấu kính phân kì ta luôn thu được ảnh ảo.

Đáp số