Giải Câu hỏi trang 42 SGK Khoa học tự nhiên 9

Lời giải

Nhận biết các khái niệm trên thấu kính (Hình 8.3)

Mỗi thấu kính đều có ba yếu tố cần chỉ ra: trục chính, quang tâm và tiêu điểm chính. Cách xác định như sau:

a) Trục chính ($\Delta$)

- Là đường thẳng đi qua tâm của thấu kính và vuông góc với mặt thấu kính.
- Trong hình, trục chính là đường thẳng nằm ngang cắt thấu kính tại điểm chính giữa (đường thẳng đi qua $O$ và các tiêu điểm $F$, $F'$).

b) Quang tâm ($O$)

- Là điểm chính giữa của thấu kính, nằm trên trục chính.
- Đặc điểm: mọi tia sáng đi tới quang tâm $O$ đều truyền thẳng, không bị đổi hướng.
- Trong hình, quang tâm $O$ là giao điểm của trục chính với mặt phẳng thấu kính.

c) Tiêu điểm chính ($F$ và $F'$)

- Mỗi thấu kính có hai tiêu điểm chính $F$ và $F'$ nằm trên trục chính, ở hai bên thấu kính và đối xứng nhau qua quang tâm $O$.
- Khoảng cách từ mỗi tiêu điểm đến quang tâm bằng tiêu cự: $OF = OF' = f$.
- Với thấu kính hội tụ: $F$, $F'$ là điểm hội tụ (hoặc điểm mà chùm tia ló/tới đi qua) nằm hai bên thấu kính.
- Với thấu kính phân kì: $F$, $F'$ là tiêu điểm ảo, nằm trên trục chính đối xứng qua $O$, là điểm mà phần kéo dài của các tia ló đi qua.

*Kiểm tra:* Ba yếu tố này luôn liên hệ nhau — trục chính đi qua quang tâm $O$ và hai tiêu điểm $F$, $F'$; $O$ nằm chính giữa, cách đều $F$ và $F'$ một khoảng bằng tiêu cự $f$.

Đáp số