Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 8

Giải Mở đầu trang 73 SGK Khoa học tự nhiên 8

Bài 17. Lực đẩy Archimedes   Đã kiểm chéo

Đề bài

Đặt viên bi sắt, ốc vít kim loại, nắp chai nhựa vào một cốc thuỷ tinh. Vì sao khi đổ nước vào cốc, có vật nổi lên, có vật lại không nổi lên?

Lời giải

Phân tích hiện tượng

Khi đổ nước vào cốc, mỗi vật đặt trong nước đều chịu tác dụng của hai lực theo phương thẳng đứng:
- Trọng lực PP hướng xuống (do Trái Đất hút).
- Lực đẩy Archimedes FAF_A hướng lên (do nước đẩy).

Một vật sẽ nổi lên khi lực đẩy Archimedes lớn hơn trọng lực của nó (FA>PF_A > P), và chìm xuống (không nổi) khi lực đẩy Archimedes nhỏ hơn trọng lực của nó (FA<PF_A < P). Điều này phụ thuộc vào việc khối lượng riêng của chất làm vật lớn hay nhỏ hơn khối lượng riêng của nước.

a) Viên bi sắt và ốc vít kim loại không nổi lên: Sắt và kim loại có khối lượng riêng lớn hơn khối lượng riêng của nước. Vì vậy trọng lực của chúng lớn hơn lực đẩy Archimedes mà nước tác dụng lên (P>FAP > F_A), nên chúng chìm xuống đáy cốc, không nổi lên được.

b) Nắp chai nhựa nổi lên: Nhựa có khối lượng riêng nhỏ hơn khối lượng riêng của nước. Vì vậy lực đẩy Archimedes lớn hơn trọng lực của nó (FA>PF_A > P), nên nắp chai được đẩy nổi lên mặt nước.

Kết luận: Vật nổi hay không nổi là do so sánh giữa lực đẩy Archimedes và trọng lực của vật — tức là phụ thuộc vào khối lượng riêng của vật so với khối lượng riêng của nước: khối lượng riêng nhỏ hơn nước thì nổi, lớn hơn nước thì chìm.

Đáp số

Bi sắt, ốc vít kim loại chìm vì khối lượng riêng lớn hơn nước nên trọng lực lớn hơn lực đẩy Archimedes (P>FAP > F_A)Nắp chai nhựa nổi vì khối lượng riêng nhỏ hơn nước nên lực đẩy Archimedes lớn hơn trọng lực (FA>PF_A > P)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.