Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 8

Giải Hoạt động trang 68 SGK Khoa học tự nhiên 8

Bài 16. Áp suất chất lỏng. Áp suất khí quyển   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thí nghiệm 2
Người ta đã làm thí nghiệm như Hình 16.3. Trong thí nghiệm này pit-tông (1) có tiết diện lớn gấp hai lần tiết diện của pit-tông (2). Các quả nặng được sử dụng trong thí nghiệm giống hệt nhau, khi đặt các quả nặng lên đĩa của một trong hai pit-tông sẽ làm tăng áp suất tác dụng lên chất lỏng. Ban đầu hai pit-tông ở vị trí cân bằng.

– Nếu đặt 4 quả nặng lên pit-tông (1) thì thấy pit-tông (2) dịch chuyển lên trên. Để hai pit-tông trở về vị trí ban đầu cần đặt 2 quả nặng lên pit-tông (2).

– Nếu đặt 2 quả nặng lên pit-tông (1) muốn pit-tông trở về vị trí ban đầu cần đặt 1 quả nặng lên pit-tông (2).

Từ kết quả mô tả ở thí nghiệm trên, hãy rút ra kết luận về sự truyền áp suất tác dụng vào chất lỏng theo mọi hướng.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 68 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 16.3 vẽ bộ thí nghiệm gồm hai xi lanh thông nhau bằng ống dẫn ở đáy, trong chứa chất lỏng. Pit-tông (1) nằm trong xi lanh có tiết diện lớn (gấp đôi), pit-tông (2) nằm trong xi lanh có tiết diện nhỏ hơn; mỗi pit-tông có một đĩa ở phía trên để đặt các quả nặng. Bên cạnh là các quả nặng giống hệt nhau xếp thành hàng.

Lời giải

Gọi: trọng lượng mỗi quả nặng là PP (các quả nặng giống hệt nhau); tiết diện pit-tông (2) là SS, vậy tiết diện pit-tông (1) là S1=2SS_1 = 2S.

Khi đặt quả nặng lên một đĩa, áp suất tăng thêm mà pit-tông tác dụng lên chất lỏng bằng:
Δp=FS=n⋅PS\Delta p = \dfrac{F}{S} = \dfrac{n\cdot P}{S}
với nn là số quả nặng đặt lên pit-tông đó. Hai pit-tông trở về vị trí cân bằng ban đầu khi độ tăng áp suất ở hai pit-tông bằng nhau.

a) Trường hợp đặt 4 quả nặng lên pit-tông (1), 2 quả nặng lên pit-tông (2):
- Độ tăng áp suất ở pit-tông (1): Δp1=4PS1=4P2S=2PS\Delta p_1 = \dfrac{4P}{S_1} = \dfrac{4P}{2S} = \dfrac{2P}{S}.
- Độ tăng áp suất ở pit-tông (2): Δp2=2PS\Delta p_2 = \dfrac{2P}{S}.

⇒Δp1=Δp2\Rightarrow \Delta p_1 = \Delta p_2: đúng là hai pit-tông cân bằng trở lại như mô tả.

b) Trường hợp đặt 2 quả nặng lên pit-tông (1), 1 quả nặng lên pit-tông (2):
- Độ tăng áp suất ở pit-tông (1): Δp1=2PS1=2P2S=PS\Delta p_1 = \dfrac{2P}{S_1} = \dfrac{2P}{2S} = \dfrac{P}{S}.
- Độ tăng áp suất ở pit-tông (2): Δp2=1⋅PS=PS\Delta p_2 = \dfrac{1\cdot P}{S} = \dfrac{P}{S}.

⇒Δp1=Δp2\Rightarrow \Delta p_1 = \Delta p_2: hai pit-tông cũng cân bằng trở lại, phù hợp với mô tả.

c) Kết luận:
Trong cả hai trường hợp, khi hệ cân bằng trở lại thì độ tăng áp suất do pit-tông (1) gây ra ở chất lỏng luôn bằng độ tăng áp suất do pit-tông (2) gây ra. Điều đó chứng tỏ: áp suất tác dụng vào chất lỏng được chất lỏng truyền đi nguyên vẹn theo mọi hướng (định luật về sự truyền áp suất trong chất lỏng). Nhờ vậy, áp suất tăng thêm ở pit-tông này được truyền tới pit-tông kia và giữ cho hai pit-tông cân bằng.

Đáp số

Hai pit-tông cân bằng vì Δp1=4P2S=2PS=Δp2\Delta p_1=\dfrac{4P}{2S}=\dfrac{2P}{S}=\Delta p_2Hai pit-tông cân bằng vì Δp1=2P2S=PS=Δp2\Delta p_1=\dfrac{2P}{2S}=\dfrac{P}{S}=\Delta p_2Áp suất tác dụng vào chất lỏng được truyền đi nguyên vẹn theo mọi hướng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.