Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Hoạt động trang 129 SGK Hoá học 12

Bài 27. Đại cương về kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cấu hình electron của nguyên tử các nguyên tố kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất được cho trong bảng sau:

Thực hiện các yêu cầu sau:

1. Trong bảng tuần hoàn, các nguyên tố kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất thuộc khối s, p, d hay f?

2. Nhận xét chung về cấu hình electron của nguyên tử kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất về:

a) Đặc điểm giống nhau và khác nhau trong cấu hình electron nguyên tử.

b) Sự biến đổi số electron trên phân lớp 3d và 4s.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 129 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 27.1. Cấu hình electron của nguyên tử các nguyên tố kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất:

| Số hiệu nguyên tử | Nguyên tử | Cấu hình electron | Số hiệu nguyên tử | Nguyên tử | Cấu hình electron |
|---|---|---|---|---|---|
| 21 | Sc | [Ar]3d1^14s2^2 | 26 | Fe | [Ar]3d6^64s2^2 |
| 22 | Ti | [Ar]3d2^24s2^2 | 27 | Co | [Ar]3d7^74s2^2 |
| 23 | V | [Ar]3d3^34s2^2 | 28 | Ni | [Ar]3d8^84s2^2 |
| 24 | Cr | [Ar]3d5^54s1^1 | 29 | Cu | [Ar]3d10^{10}4s1^1 |
| 25 | Mn | [Ar]3d5^54s2^2 | | | |

Lời giải

1. Khối nguyên tố

Cấu hình electron của các nguyên tố này đều có dạng [Ar]3da4sb[\text{Ar}]3d^{a}4s^{b}, tức là electron cuối cùng (electron có mức năng lượng cao) được điền vào phân lớp 3d. Vì vậy, các nguyên tố kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất thuộc khối d.

2. Nhận xét chung về cấu hình electron

a) Đặc điểm giống nhau và khác nhau

- *Giống nhau:* Nguyên tử các nguyên tố đều có cùng phần lõi khí hiếm là [Ar][\text{Ar}] (cấu hình của argon). Electron được điền tiếp vào phân lớp 3d3d và phân lớp 4s4s (đây là các electron hóa trị). Lớp ngoài cùng đều là lớp thứ tư (phân lớp 4s4s).

- *Khác nhau:* Số electron trên phân lớp 3d3d của mỗi nguyên tử khác nhau và tăng dần từ Sc đến Cu. Ngoài ra, phần lớn nguyên tử có cấu hình 4s24s^2, nhưng Cr và Cu lại chỉ có 4s14s^1.

b) Sự biến đổi số electron trên phân lớp 3d và 4s

- *Phân lớp 3d3d:* số electron tăng dần từ 3d13d^1 (Sc) đến 3d103d^{10} (Cu).

- *Phân lớp 4s4s:* hầu hết các nguyên tử đều có 4s24s^2; riêng Cr ([Ar]3d54s1[\text{Ar}]3d^5 4s^1) và Cu ([Ar]3d104s1[\text{Ar}]3d^{10}4s^1) chỉ có 4s14s^1. Nguyên nhân là cấu hình bán bão hòa 3d53d^5 và cấu hình bão hòa 3d103d^{10} bền vững hơn, nên một electron từ 4s4s chuyển sang 3d3d để đạt cấu hình bền này.

Đáp số

Khối dGiống: cùng lõi [Ar], electron hóa trị ở 3d và 4s, lớp ngoài cùng là 4s. Khác: số electron 3d tăng dần, Cr và Cu có 4s¹3d: tăng dần từ 3d¹ (Sc) đến 3d¹⁰ (Cu); 4s: hầu hết là 4s², riêng Cr và Cu là 4s¹ (do 3d⁵, 3d¹⁰ bền)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.