Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu hỏi trang 120 SGK Hoá học 12

Bài 25. Nguyên tố nhóm IIA   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thí nghiệm: So sánh độ tan giữa calcium sulfate và barium sulfate
Chuẩn bị:
Hoá chất: các dung dịch CaCl2CaCl_2 1 M, BaCl2BaCl_2 1 M, CuSO4CuSO_4 1 M.
Dụng cụ: ống nghiệm, giá ống nghiệm.
Tiến hành:
- Đặt 2 ống nghiệm vào giá. Thêm khoảng 2 mL dung dịch CaCl2CaCl_2 vào ống nghiệm (1), 2 mL dung dịch BaCl2BaCl_2 vào ống nghiệm (2).
- Nhỏ từ từ từng giọt dung dịch CuSO4CuSO_4 vào mỗi ống nghiệm cho đến khi xuất hiện kết tủa.
Quan sát hiện tượng xảy ra và thực hiện yêu cầu sau:
So sánh thời điểm xuất hiện kết tủa ở hai ống nghiệm và giải thích.

Lời giải

Phản ứng xảy ra ở hai ống nghiệm

Khi nhỏ dung dịch CuSO4CuSO_4 vào, ion SO42−SO_4^{2-} kết hợp với các ion kim loại nhóm IIA tạo kết tủa sulfate:

- Ống (1): CaCl2+CuSO4→CaSO4 ⁣↓+CuCl2CaCl_2 + CuSO_4 \rightarrow CaSO_4\!\downarrow + CuCl_2
- Ống (2): BaCl2+CuSO4→BaSO4 ⁣↓+CuCl2BaCl_2 + CuSO_4 \rightarrow BaSO_4\!\downarrow + CuCl_2

Hiện tượng

Ở cả hai ống đều xuất hiện kết tủa trắng, nhưng ống (2) chứa BaCl2BaCl_2 xuất hiện kết tủa sớm hơn (chỉ cần nhỏ vài giọt CuSO4CuSO_4 đã thấy kết tủa trắng BaSO4BaSO_4); ống (1) chứa CaCl2CaCl_2 phải nhỏ nhiều giọt CuSO4CuSO_4 hơn mới thấy xuất hiện kết tủa trắng CaSO4CaSO_4.

Giải thích

Trong nhóm IIA, độ tan của muối sulfate giảm dần từ CaSO4CaSO_4 đến BaSO4BaSO_4. CaSO4CaSO_4 là chất ít tan, còn BaSO4BaSO_4 là chất rất ít tan (độ tan của BaSO4BaSO_4 nhỏ hơn nhiều so với CaSO4CaSO_4).

Vì BaSO4BaSO_4 có độ tan nhỏ hơn nên dung dịch chứa ion Ba2+Ba^{2+} nhanh đạt đến trạng thái bão hoà và tạo kết tủa chỉ với một lượng nhỏ ion SO42−SO_4^{2-}. Do đó kết tủa xuất hiện ở ống (2) sớm hơn ống (1).

Đáp số

Ống (2) chứa BaCl2BaCl_2 xuất hiện kết tủa sớm hơn ống (1) chứa CaCl2CaCl_2, vì độ tan của BaSO4BaSO_4 nhỏ hơn CaSO4CaSO_4.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.