Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Hoạt động 1 trang 117 SGK Hoá học 12

Bài 25. Nguyên tố nhóm IIA   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thực hiện các yêu cầu sau:
1. Nhận xét xu hướng biến đổi bán kính nguyên tử của nguyên tố nhóm IIA.
2. Dựa vào bán kính nguyên tử, điện tích hạt nhân, dự đoán xu hướng biến đổi tính khử từ Be đến Ba.
3. Dự đoán số oxi hoá đặc trưng của nguyên tử của nguyên tố nhóm IIA. Giải thích.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 117 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 25.1. Một số đại lượng đặc trưng các nguyên tố nhóm IIA:

| Nguyên tử | Số hiệu nguyên tử | Tên gọi | Cấu hình electron | Bán kính nguyên tử (pm) | Thế điện cực chuẩn, V |
|---|---|---|---|---|---|
| Be | 4 | Beryllium | [He]2s² | 112 | −1,99 |
| Mg | 12 | Magnesium | [Ne]3s² | 160 | −2,356 |
| Ca | 20 | Calcium | [Ar]4s² | 197 | −2,84 |
| Sr | 38 | Strontium | [Kr]5s² | 215 | −2,89 |
| Ba | 56 | Barium | [Xe]6s² | 222 | −2,92 |

Lời giải

1. Xu hướng biến đổi bán kính nguyên tử

Theo Bảng 25.1, bán kính nguyên tử của các nguyên tố nhóm IIA tăng dần từ Be đến Ba:

rBe(112)<rMg(160)<rCa(197)<rSr(215)<rBa(222) (pm)r_{Be}(112) < r_{Mg}(160) < r_{Ca}(197) < r_{Sr}(215) < r_{Ba}(222)\ \text{(pm)}

Nguyên nhân: đi từ Be đến Ba (từ trên xuống dưới trong nhóm IIA), số lớp electron trong nguyên tử tăng dần nên bán kính nguyên tử tăng dần.

2. Xu hướng biến đổi tính khử từ Be đến Ba

Từ Be đến Ba, điện tích hạt nhân tăng dần nhưng đồng thời bán kính nguyên tử cũng tăng nhanh (do số lớp electron tăng). Do bán kính tăng, khoảng cách từ hạt nhân đến hai electron hoá trị ở lớp ngoài cùng (ns2ns^2) lớn dần, nên lực hút của hạt nhân với các electron này giảm ⇒ nguyên tử càng dễ nhường 2 electron hoá trị.

Vì vậy tính khử (tính kim loại) tăng dần từ Be đến Ba. Điều này phù hợp với giá trị thế điện cực chuẩn trong bảng ngày càng âm hơn (từ −1,99 V đến −2,92 V), chứng tỏ khả năng nhường electron (tính khử) tăng dần.

3. Số oxi hoá đặc trưng

Nguyên tử của các nguyên tố nhóm IIA có cấu hình electron lớp ngoài cùng là ns2ns^2 (2 electron hoá trị). Khi tham gia phản ứng, nguyên tử có xu hướng nhường 2 electron này để đạt cấu hình electron bền vững của khí hiếm gần nhất:

M→M2++2eM \rightarrow M^{2+} + 2e

Do đó số oxi hoá đặc trưng (bền) của các nguyên tố nhóm IIA trong hợp chất là +2.

Đáp số

Bán kính nguyên tử tăng dần từ Be đến Ba (do số lớp electron tăng)Tính khử tăng dần từ Be đến BaSố oxi hoá đặc trưng là +2 (do nguyên tử nhường 2 electron lớp ngoài cùng ns²)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.