Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu hỏi 4 trang 115 SGK Hoá học 12

Bài 24. Nguyên tố nhóm IA   Đã kiểm

Đề bài

a) Trong quá trình Solvay, viết các phương trình hoá học của phản ứng:
– Nung vôi để cung cấp vôi sống và carbon dioxide.
– Tái chế ammonia từ vôi sống và dung dịch ammonium chloride.

b) Quy trình Solvay đã giảm thiểu được tác động đến môi trường bằng cách quay vòng các sản phẩm trung gian (như CO2CO_2 và NH3NH_3) để tái sử dụng trong quy trình sản xuất.
Từ sơ đồ quá trình Solvay, hãy làm sáng tỏ nhận định trên.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 115 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 24.5. Sơ đồ quá trình Solvay sản xuất NaHCO3 và Na2CO3. Sơ đồ khối theo chiều từ trái sang phải: 'Nước muối bão hoà' → 'Tháp carbonate hoá' → (qua bước 'làm lạnh, lọc') → 'Sản phẩm NaHCO3(s)' → (qua nung ở nhiệt độ t°) → 'Sản phẩm Na2CO3(s)'. Các dòng tuần hoàn (nét đứt): CO2 sinh ra ở giai đoạn cuối được đưa quay lại 'Tháp carbonate hoá'; NH3 được đưa vào từ đầu (bên 'Nước muối bão hoà'); NH4Cl(aq) tách ra ở bước làm lạnh, lọc và được tái chế thành NH3 quay vòng lại quá trình.

Lời giải

a) Các phương trình hoá học

*Nung vôi (phân huỷ đá vôi) để cung cấp vôi sống và carbon dioxide:*

CaCO3→toCaO+CO2↑CaCO_3 \xrightarrow{t^o} CaO + CO_2\uparrow

*Tái chế ammonia từ vôi sống và dung dịch ammonium chloride:*

Vôi sống tác dụng với nước tạo vôi tôi, sau đó vôi tôi tác dụng với dung dịch NH4ClNH_4Cl (đun nóng) để giải phóng NH3NH_3:

CaO+H2O→Ca(OH)2CaO + H_2O \rightarrow Ca(OH)_2

Ca(OH)2+2NH4Cl→toCaCl2+2NH3↑+2H2OCa(OH)_2 + 2NH_4Cl \xrightarrow{t^o} CaCl_2 + 2NH_3\uparrow + 2H_2O

Có thể viết gộp lại:

CaO+2NH4Cl→toCaCl2+2NH3↑+H2OCaO + 2NH_4Cl \xrightarrow{t^o} CaCl_2 + 2NH_3\uparrow + H_2O

b) Quá trình Solvay quay vòng các sản phẩm trung gian để giảm tác động môi trường

Hai phản ứng chính trong quá trình Solvay là:

NaCl+NH3+CO2+H2O→NaHCO3↓+NH4ClNaCl + NH_3 + CO_2 + H_2O \rightarrow NaHCO_3\downarrow + NH_4Cl

2NaHCO3→toNa2CO3+CO2↑+H2O2NaHCO_3 \xrightarrow{t^o} Na_2CO_3 + CO_2\uparrow + H_2O

Dựa vào sơ đồ (Hình 24.5), hai sản phẩm trung gian CO2CO_2 và NH3NH_3 không bị thải ra môi trường mà được thu hồi, quay vòng tái sử dụng:

- Tái sử dụng CO2CO_2: CO2CO_2 được tạo ra từ hai nguồn — khi nung đá vôi (CaCO3→toCaO+CO2CaCO_3 \xrightarrow{t^o} CaO + CO_2) và khi nung NaHCO3NaHCO_3 để tạo Na2CO3Na_2CO_3 (2NaHCO3→toNa2CO3+CO2+H2O2NaHCO_3 \xrightarrow{t^o} Na_2CO_3 + CO_2 + H_2O). Lượng CO2CO_2 này được đưa quay trở lại tháp carbonate hoá để tiếp tục phản ứng với dung dịch nước muối bão hoà có NH3NH_3, nên không thải khí CO2CO_2 ra ngoài.

- Tái sử dụng NH3NH_3: NH3NH_3 ban đầu đưa vào nước muối bão hoà, sau phản ứng chuyển thành NH4ClNH_4Cl. Dung dịch NH4ClNH_4Cl được tách ra ở bước làm lạnh, lọc rồi cho tác dụng với vôi sống CaOCaO (lấy từ chính quá trình nung vôi) để thu hồi lại NH3NH_3. Lượng NH3NH_3 này được đưa trở lại đầu quá trình để tái sử dụng.

Nhờ quay vòng khép kín CO2CO_2 và NH3NH_3, quá trình Solvay hầu như chỉ tiêu thụ nguyên liệu rẻ, sẵn có là muối ăn (NaClNaCl) và đá vôi (CaCO3CaCO_3); sản phẩm phụ duy nhất thải ra là CaCl2CaCl_2. Do đó quá trình tiết kiệm nguyên liệu và giảm thiểu đáng kể lượng chất thải cũng như tác động đến môi trường (đpcm).

Đáp số

CaCO3→toCaO+CO2CaCO_3 \xrightarrow{t^o} CaO + CO_2; CaO+2NH4Cl→toCaCl2+2NH3+H2OCaO + 2NH_4Cl \xrightarrow{t^o} CaCl_2 + 2NH_3 + H_2OCO2CO_2 và NH3NH_3 được thu hồi, quay vòng tái sử dụng nên giảm chất thải, bảo vệ môi trường (đpcm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.