Sách giáo khoa Hoá học 11

Giải Câu hỏi 4 trang 9 SGK Hoá học 11

Bài 1. Khái niệm về cân bằng hoá học   Đã kiểm

Đề bài

Cho phản ứng: 2HI(g)⇌H2(g)+I2(g)2HI(g) \rightleftharpoons H_2(g) + I_2(g).

a) Vẽ dạng đồ thị biểu diễn tốc độ của phản ứng thuận và phản ứng nghịch theo thời gian.

b) Xác định trên đồ thị thời điểm phản ứng trên bắt đầu đạt đến trạng thái cân bằng.

Lời giải

a) Đồ thị biểu diễn tốc độ phản ứng thuận và nghịch theo thời gian

Xét hệ ban đầu chỉ chứa khí HI (chưa có H2H_2 và I2I_2):

- Phản ứng thuận 2HI→H2+I22HI \rightarrow H_2 + I_2 có tốc độ vt=kt[HI]2v_t = k_t[HI]^2. Lúc đầu [HI][HI] lớn nhất nên vtv_t đạt giá trị lớn nhất; khi HI bị tiêu thụ dần, [HI][HI] giảm nên vtv_t giảm dần theo thời gian.

- Phản ứng nghịch H2+I2→2HIH_2 + I_2 \rightarrow 2HI có tốc độ vn=kn[H2][I2]v_n = k_n[H_2][I_2]. Lúc đầu chưa có sản phẩm nên vn=0v_n = 0; khi H2H_2 và I2I_2 được tích luỹ dần, vnv_n tăng dần theo thời gian.

Dạng đồ thị (trục hoành là thời gian tt, trục tung là tốc độ vv):

```
v ↑
|\
| \ ← v_t (đường cong đi xuống)
| \___________________
| X ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ → cùng nằm ngang sau t_cb
| / ___________________
| / ← v_n (đường cong đi lên)
|/
+----|--------------------→ t
t_cb
```

- Đường vtv_t: xuất phát từ giá trị cao, cong xuống rồi tiệm cận một đường nằm ngang.
- Đường vnv_n: xuất phát từ 00, cong lên rồi tiệm cận cùng đường nằm ngang đó.
- Hai đường gặp nhau tại thời điểm tcbt_{cb}, sau đó cả hai đều không đổi và bằng nhau.

b) Xác định thời điểm đạt cân bằng

Trên đồ thị, phản ứng bắt đầu đạt trạng thái cân bằng tại thời điểm tcbt_{cb} — chính là giao điểm của hai đường cong vtv_t và vnv_n, nơi:

vt=vnv_t = v_n

Từ thời điểm tcbt_{cb} trở đi, tốc độ phản ứng thuận bằng tốc độ phản ứng nghịch nên nồng độ các chất không thay đổi nữa; hệ ở trạng thái cân bằng động.

Đáp số

a) Đồ thị: đường vtv_t xuất phát cao rồi giảm dần; đường vnv_n xuất phát từ 0 rồi tăng dần; hai đường hội tụ về cùng một giá trị không đổi.b) Phản ứng bắt đầu đạt cân bằng tại thời điểm tcbt_{cb} — giao điểm của hai đường cong, nơi vt=vnv_t = v_n.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.