Giải Hoạt động trang 8 SGK Hoá học 11
Đề bài
Xét phản ứng thuận nghịch: H(g) + I(g) 2HI(g).
Số liệu về sự thay đổi số mol các chất trong bình phản ứng ở thí nghiệm 1 được trình bày trong Bảng 1.1 dưới đây:
Bảng 1.1. Số mol các chất trong bình phản ứng của thí nghiệm 1 thay đổi theo thời gian
| Thời gian (giây) | t | t | t | t | t | t | ... | t |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Số mol H | 1,0 | 0,6 | 0,4 | 0,3 | 0,2 | 0,2 | 0,2 | 0,2 |
| Số mol I | 1,0 | 0,6 | 0,4 | 0,3 | 0,2 | 0,2 | 0,2 | 0,2 |
| Số mol HI | 0 | 0,8 | 1,2 | 1,4 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 |
Thực hiện yêu cầu sau:
a) Vẽ đồ thị biểu diễn sự thay đổi số mol các chất theo thời gian.
b) Từ đồ thị, nhận xét về sự thay đổi số mol của các chất theo thời gian.
c) Viết biểu thức định luật tác dụng khối lượng đối với phản ứng thuận và phản ứng nghịch, từ đó dự đoán sự thay đổi tốc độ của mỗi phản ứng theo thời gian (biết các phản ứng này đều là phản ứng đơn giản).
d) Bắt đầu từ thời điểm nào thì số mol các chất trong hệ phản ứng không thay đổi nữa?
Bảng 1.1 ghi số mol của các chất H, I và HI trong bình phản ứng của thí nghiệm 1 thay đổi theo thời gian. Tại các thời điểm t, t, t, t, t, t, ... , t: số mol H lần lượt là 1,0; 0,6; 0,4; 0,3; 0,2; 0,2; 0,2; 0,2 (mol); số mol I lần lượt là 1,0; 0,6; 0,4; 0,3; 0,2; 0,2; 0,2; 0,2 (mol); số mol HI lần lượt là 0; 0,8; 1,2; 1,4; 1,6; 1,6; 1,6; 1,6 (mol).
Lời giải
a) Vẽ đồ thị
Dùng trục hoành là thời gian (t, t, t, t, t, t, …), trục tung là số mol (mol). Vẽ ba đường:
- Đường số mol H đi qua các điểm: 1,0 → 0,6 → 0,4 → 0,3 → 0,2 → 0,2 → 0,2 (đường đi xuống rồi nằm ngang ở mức 0,2).
- Đường số mol I trùng với đường H (cùng giá trị 1,0 → 0,6 → 0,4 → 0,3 → 0,2 → 0,2 → 0,2).
- Đường số mol HI đi qua các điểm: 0 → 0,8 → 1,2 → 1,4 → 1,6 → 1,6 → 1,6 (đường đi lên rồi nằm ngang ở mức 1,6).
Từ thời điểm t trở đi, cả ba đường đều là các đoạn nằm ngang (số mol không đổi).
b) Nhận xét sự thay đổi số mol theo thời gian
- Số mol H và I (chất đầu) giảm dần theo thời gian, từ 1,0 mol xuống 0,2 mol.
- Số mol HI (sản phẩm) tăng dần theo thời gian, từ 0 lên 1,6 mol.
- Số mol H luôn bằng số mol I (vì phản ứng tiêu thụ hai chất này theo tỉ lệ 1 : 1).
- Đến một thời điểm (t) thì số mol của cả ba chất không đổi nữa, các đường biểu diễn trở thành nằm ngang.
c) Biểu thức định luật tác dụng khối lượng và dự đoán tốc độ
Vì các phản ứng là phản ứng đơn giản nên:
- Phản ứng thuận: H(g) + I(g) 2HI(g)
- Phản ứng nghịch: 2HI(g) H(g) + I(g)
Dự đoán sự thay đổi tốc độ theo thời gian:
- Theo thời gian, nồng độ (số mol) H và I giảm nên tốc độ phản ứng thuận giảm dần.
- Theo thời gian, nồng độ (số mol) HI tăng nên tốc độ phản ứng nghịch tăng dần.
- Đến khi thì số mol các chất không thay đổi nữa (hệ đạt trạng thái cân bằng).
d) Thời điểm số mol các chất không thay đổi nữa
Từ bảng số liệu, kể từ thời điểm t thì số mol các chất (H = I = 0,2 mol; HI = 1,6 mol) giữ nguyên không đổi ở các thời điểm t, …, t.
Vậy bắt đầu từ t, số mol các chất trong hệ phản ứng không thay đổi nữa (hệ đạt trạng thái cân bằng).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.