Sách giáo khoa Hoá học 11

Giải Hoạt động 1 trang 39 SGK Hoá học 11

Bài 6. Một số hợp chất của nitrogen với oxygen   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giải thích nguyên nhân phát thải NOx_x từ hoạt động giao thông vận tải, nhà máy nhiệt điện, luyện kim, đốt nhiên liệu. Đề xuất các biện pháp nhằm cắt giảm các nguồn phát thải đó.

Lời giải

a) Nguyên nhân phát thải NOx_x từ các hoạt động trên

Trong không khí luôn có sẵn nitrogen (N2N_2) và oxygen (O2O_2). Ở điều kiện thường hai khí này không phản ứng với nhau. Tuy nhiên, ở nhiệt độ rất cao (khoảng 3000 ∘C3000\ ^\circ C) hoặc khi có tia lửa điện, chúng kết hợp tạo thành nitrogen monoxide:

N2(g)+O2(g)⇌2NO(g)(ΔrH298∘=+180 kJ)N_2(g) + O_2(g) \rightleftharpoons 2NO(g) \quad (\Delta_r H^\circ_{298} = +180\ \text{kJ})

NO sinh ra dễ bị oxi hoá tiếp trong không khí tạo nitrogen dioxide (khí màu nâu đỏ):

2NO(g)+O2(g)⟶2NO2(g)2NO(g) + O_2(g) \longrightarrow 2NO_2(g)

Hỗn hợp NO và NO2NO_2 gọi chung là NOx_x.

Các hoạt động giao thông vận tải (động cơ đốt trong của ô tô, xe máy), nhà máy nhiệt điện, luyện kim và quá trình đốt nhiên liệu (than, dầu, khí) đều tạo ra nhiệt độ rất cao trong buồng đốt/lò nung. Chính nhiệt độ cao này làm cho N2N_2 và O2O_2 trong không khí nạp vào kết hợp với nhau sinh ra NOx_x và thải ra môi trường. (Một phần nhỏ NOx_x còn do nitrogen có sẵn trong nhiên liệu bị oxi hoá khi cháy.)

b) Các biện pháp nhằm cắt giảm nguồn phát thải NOx_x

- Cải tiến động cơ, lò đốt để nhiên liệu cháy hiệu quả và hạ bớt nhiệt độ cháy, hạn chế điều kiện hình thành NOx_x.
- Lắp bộ xúc tác xử lí khí thải (ở ô tô, nhà máy) để chuyển hoá NOx_x thành N2N_2 và O2O_2 không độc trước khi thải ra khí quyển.
- Sử dụng nhiên liệu sạch, nhiên liệu ít nitrogen hoặc chuyển sang năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, thuỷ điện) thay cho đốt than, dầu.
- Phát triển phương tiện giao thông chạy điện, giao thông công cộng; giảm số phương tiện cá nhân dùng động cơ đốt trong.
- Tiết kiệm điện, tiết kiệm năng lượng để giảm lượng nhiên liệu phải đốt tại các nhà máy nhiệt điện, cơ sở luyện kim.

Đáp số

NOx_x sinh ra do ở nhiệt độ rất cao (buồng đốt, lò nung): N2+O2⇌2NON_2 + O_2 \rightleftharpoons 2NO rồi 2NO+O2→2NO22NO + O_2 \to 2NO_2Biện pháp: hạ nhiệt độ cháy, dùng bộ xúc tác xử lí khí thải, dùng nhiên liệu sạch/năng lượng tái tạo, phương tiện chạy điện, tiết kiệm năng lượng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.