Giải Thử tính dẫn điện của hợp chất trang 54 SGK Hoá học 10
Đề bài
Chuẩn bị: muối ăn dạng hạt, dung dịch muối ăn bão hoà, dung dịch nước đường, dụng cụ thử tính dẫn điện, cốc thuỷ tinh.
Tiến hành: Sử dụng dụng cụ thử tính dẫn điện như Hình 11.3, lần lượt cho chân kim loại của dụng cụ thử tính dẫn điện tiếp xúc với:
– Dung dịch nước đường.
– Muối ăn khan.
– Dung dịch muối ăn bão hoà.
Nếu đèn sáng thì chất dẫn điện, nếu đèn không sáng thì chất không dẫn điện.
Quan sát hiện tượng và cho biết trường hợp nào dẫn điện, trường hợp nào không dẫn điện. Giải thích.
Dụng cụ thử tính dẫn điện là một hộp hình chữ nhật đứng, bên ngoài có nhãn "DỤNG CỤ THỬ TÍNH DẪN ĐIỆN" và ghi nguồn điện "2 × 1,5 V" (hai pin 1,5 V mắc nối tiếp). Phía trên đỉnh hộp có một bóng đèn tín hiệu nhỏ. Từ đáy hộp thò ra hai chân kim loại song song (hai điện cực) hướng xuống dưới. Khi hai chân kim loại nhúng vào chất cần thử tạo thành mạch kín với nguồn pin và bóng đèn: nếu chất dẫn điện thì có dòng điện chạy qua, đèn tín hiệu sáng; nếu chất không dẫn điện thì mạch hở, đèn không sáng.
Lời giải
Phân tích hiện tượng quan sát được:
| Chất đem thử | Đèn | Kết luận |
|---|---|---|
| Dung dịch nước đường | Không sáng | Không dẫn điện |
| Muối ăn khan (NaCl rắn) | Không sáng | Không dẫn điện |
| Dung dịch muối ăn bão hoà | Sáng | Dẫn điện |
Một chất chỉ dẫn điện khi trong chất đó có các hạt mang điện (ion hoặc electron) chuyển động tự do để tạo thành dòng điện. Dựa vào đó ta giải thích từng trường hợp:
a) Dung dịch nước đường — không dẫn điện (đèn không sáng).
Đường (saccharose) là hợp chất mà các nguyên tử liên kết với nhau bằng liên kết cộng hoá trị. Khi hoà tan vào nước, đường chỉ tách ra thành các phân tử đường trung hoà điện, không phân li thành ion. Trong dung dịch không có hạt mang điện chuyển động tự do nên dung dịch không dẫn điện, mạch hở, đèn không sáng.
b) Muối ăn khan (NaCl rắn) — không dẫn điện (đèn không sáng).
Muối ăn là hợp chất ion, được tạo thành từ các ion và . Tuy nhiên ở thể rắn, các ion này sắp xếp theo một trật tự chặt chẽ trong mạng tinh thể và chỉ dao động tại chỗ quanh vị trí cân bằng, không di chuyển tự do được. Vì không có ion chuyển động tự do nên muối ăn khan không dẫn điện, đèn không sáng.
c) Dung dịch muối ăn bão hoà — dẫn điện (đèn sáng).
Khi hoà tan vào nước, mạng tinh thể NaCl bị phá vỡ và muối ăn phân li hoàn toàn thành các ion mang điện chuyển động tự do:
Các ion và di chuyển tự do trong dung dịch, dưới tác dụng của nguồn điện chúng chuyển động có hướng tạo thành dòng điện khép kín mạch nên dung dịch dẫn điện, đèn sáng.
Kết luận: Chỉ dung dịch muối ăn bão hoà dẫn điện; dung dịch nước đường và muối ăn khan đều không dẫn điện. Hợp chất ion chỉ dẫn điện khi ở trạng thái nóng chảy hoặc khi tan trong nước tạo ra các ion chuyển động tự do; hợp chất cộng hoá trị (như đường) tan trong nước cho các phân tử trung hoà nên không dẫn điện.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.