Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Hoạt động trang 53 SGK Hoá học 10

Bài 11. Liên kết ion   Đã kiểm chéo

Đề bài

Lắp ráp mô hình tinh thể NaCl

Chuẩn bị: bộ mô hình tinh thể NaCl.

Tiến hành:

– Chọn hình cầu có màu sắc khác nhau đại diện cho ion Na⁺ và ion Cl⁻.

– Lắp các hình cầu và que nối theo mẫu (Hình 11.1b).

Quan sát mô hình và xác định số ion gần nhất bao quanh một ion trái dấu ở giữa mô hình.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 53 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 11.1 biểu diễn sự sắp xếp của các ion trong tinh thể sodium chloride (NaCl) gồm hai ảnh:

a) Mô hình đặc và b) Mô hình rỗng. Trong cả hai ảnh, ion Na⁺ được vẽ bằng hình cầu nhỏ màu vàng, ion Cl⁻ bằng hình cầu lớn màu xanh lục; các ion Na⁺ và Cl⁻ nằm xen kẽ (luân phiên) nhau ở các nút của một mạng lập phương.

- Ảnh a) (mô hình đặc): các hình cầu xếp sát khít nhau thành một khối, cho thấy một lớp gồm 9 ion sắp theo kiểu bàn cờ: hàng trên là Na⁺ – Cl⁻ – Na⁺, hàng giữa là Cl⁻ – Na⁺ – Cl⁻, hàng dưới là Na⁺ – Cl⁻ – Na⁺; mỗi ion luôn tiếp giáp với các ion trái dấu ở xung quanh.

- Ảnh b) (mô hình rỗng, kiểu bi – que): các ion đặt ở các đỉnh và tâm các cạnh của mạng lập phương, nối với nhau bằng những que thẳng biểu diễn liên kết. Dọc theo mỗi cạnh của khối lập phương, các ion Na⁺ và Cl⁻ nối tiếp xen kẽ nhau. Nhờ để hở nên nhìn rõ: một ion bất kì nằm ở giữa mô hình được nối (bằng que) tới các ion trái dấu nằm ngay sát nó theo 6 phương vuông góc với nhau trong không gian ba chiều – gồm 2 ion theo phương ngang (trái, phải), 2 ion theo phương thẳng đứng (trên, dưới) và 2 ion theo phương trước – sau. Sáu ion trái dấu gần nhất này nằm ở 6 đỉnh của một hình bát diện đều bao quanh ion ở giữa. Như vậy mỗi ion (Na⁺ hoặc Cl⁻) ở giữa mô hình đều có 6 ion trái dấu gần nhất bao quanh.

Lời giải

Tiến hành và quan sát mô hình tinh thể NaCl

Trong tinh thể sodium chloride (NaCl), các ion Na⁺ và Cl⁻ sắp xếp xen kẽ (luân phiên) nhau ở các nút của một mạng lập phương, mỗi ion luôn tiếp giáp với các ion trái dấu ở xung quanh.

Xét một ion bất kì nằm ở giữa mô hình (ví dụ một ion Cl⁻). Quan sát mô hình rỗng (Hình 11.1b), ion này được nối (bằng que) tới các ion trái dấu nằm ngay sát nó theo 6 phương vuông góc với nhau trong không gian ba chiều:

- 2 ion theo phương ngang (bên trái và bên phải);
- 2 ion theo phương thẳng đứng (phía trên và phía dưới);
- 2 ion theo phương trước – sau.

Sáu ion trái dấu gần nhất này nằm ở 6 đỉnh của một hình bát diện đều bao quanh ion ở giữa.

Kết luận: Mỗi ion (Na⁺ hoặc Cl⁻) ở giữa mô hình đều có 6 ion trái dấu gần nhất bao quanh. Đây chính là số phối trí của mỗi ion trong tinh thể NaCl.

Đáp số

Có 6 ion trái dấu gần nhất bao quanh một ion ở giữa mô hình

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.