Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu 5 trang 37 SGK Hoá học 10

Bài 6. Xu hướng biến đổi một số tính chất của nguyên tử các nguyên tố trong một chu kì và trong một nhóm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Almelec là hợp kim của aluminium với một lượng nhỏ magnesium và silicon (98,8% aluminium; 0,7% magnesium và 0,5% silicon). Almelec được sử dụng làm dây điện cao thế do nhẹ, dẫn điện tốt và bền. Dựa vào bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học, hãy:

a) Sắp xếp theo thứ tự tăng dần về bán kính nguyên tử của các nguyên tố hoá học có trong almelec.

b) Cho biết thứ tự giảm dần về độ âm điện của các nguyên tố hoá học có trong almelec.

Lời giải

Phân tích: Almelec gồm ba nguyên tố: magnesium (Mg), aluminium (Al) và silicon (Si).

Vị trí trong bảng tuần hoàn:
- Mg (Z=12Z = 12): chu kì 3, nhóm IIA
- Al (Z=13Z = 13): chu kì 3, nhóm IIIA
- Si (Z=14Z = 14): chu kì 3, nhóm IVA

Cả ba nguyên tố đều thuộc cùng chu kì 3, xếp theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân: Mg → Al → Si.

a) Thứ tự tăng dần bán kính nguyên tử

Trong một chu kì, theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân, bán kính nguyên tử giảm dần (lực hút giữa hạt nhân và electron lớp ngoài cùng tăng, số lớp electron không đổi).

Do điện tích hạt nhân tăng theo thứ tự Mg < Al < Si nên bán kính nguyên tử giảm theo thứ tự đó.

Vậy thứ tự tăng dần bán kính nguyên tử:
rSi<rAl<rMgr_{Si} < r_{Al} < r_{Mg}

b) Thứ tự giảm dần độ âm điện

Trong một chu kì, theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân, độ âm điện tăng dần.

Vì Mg < Al < Si về điện tích hạt nhân nên độ âm điện tăng theo thứ tự đó, tức Si có độ âm điện lớn nhất, Mg nhỏ nhất.

Vậy thứ tự giảm dần độ âm điện:
Si>Al>MgSi > Al > Mg

Đáp số

Bán kính tăng dần: Si < Al < MgĐộ âm điện giảm dần: Si > Al > Mg

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.