Sách giáo khoa Giáo dục công dân 9

Giải Luyện tập 3 trang 54 SGK Giáo dục công dân 9

Bài 8. Quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ nộp thuế   Gợi ý trả lời

Đề bài

Em hãy tư vấn để các chủ thể dưới đây thực hiện đúng quy định của pháp luật về quyền tự do kinh doanh/ nghĩa vụ nộp thuế.

a) Chị B dự định kinh doanh đồ gia dụng nên hỏi ý kiến các thành viên trong gia đình để lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp. Bố mẹ khuyên chị nên thuê cửa hàng ở gần chợ để bán hàng trực tiếp vì dễ thu hút khách hàng. Anh trai bảo chị nên bán hàng trực tuyến để tiết kiệm chi phí thuê mặt bằng và không phải đăng kí kinh doanh, không phải nộp thuế. Chú út lại cho rằng chị nên kết hợp cả thuê cửa hàng và bán hàng trực tuyến vì như vậy sẽ tiếp cận được nhiều khách hàng hơn và có thể lợi dụng để khai thuế, nộp thuế ít hơn thu nhập thực tế. Mỗi người một ý kiến khiến chị B băn khoăn không biết nên lựa chọn thế nào.

b) Chị gái Y mang về nhà nhiều loại mĩ phẩm, hoá chất lạ, không có nguồn gốc xuất xứ để sản xuất kem dưỡng da (kem trộn) bán kiếm lời. Sau khi pha trộn xong sản phẩm, chị bảo Y mang các sản phẩm này đến trường bán cho bạn bè sử dụng rồi sẽ trả tiền công cho Y. Y băn khoăn không biết có nên làm theo lời chị hay không.

c) Bà Q sở hữu một căn nhà lớn ở mặt đường và cho một tổ chức nước ngoài thuê sử dụng với mức giá cao. Sau khi kí hợp đồng với đại diện tổ chức nước ngoài, bà Q được người quen khuyên nên làm giả một hợp đồng cho thuê nhà khác có mức giá cho thuê rẻ hơn thực tế để sử dụng kê khai nộp thuế, qua đó giảm bớt số tiền thuế phải nộp. Bà Q thắc mắc không biết làm như vậy có vi phạm pháp luật hay không.

Gợi ý trả lời

Bài này vận dụng kiến thức về quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ nộp thuế của công dân (SGK GDCD 9, Bài 8). Nguyên tắc chung: công dân được tự do lựa chọn ngành nghề, hình thức, quy mô kinh doanh *trong khuôn khổ pháp luật*; đồng thời phải đăng kí kinh doanh, kinh doanh hàng hóa có nguồn gốc, bảo đảm chất lượng và kê khai, nộp thuế đầy đủ, trung thực. Trốn thuế, gian lận thuế, sản xuất – buôn bán hàng không rõ nguồn gốc đều là hành vi vi phạm pháp luật.

a) Tư vấn cho chị B

- Về việc lựa chọn mô hình kinh doanh: chị B có quyền tự do kinh doanh, nên có thể chọn bán trực tiếp, bán trực tuyến hoặc kết hợp cả hai tùy điều kiện vốn, mặt bằng và khả năng của mình — đây là quyền chính đáng, không ai ép buộc.
- Ý kiến của anh trai là sai: bán hàng trực tuyến vẫn là hoạt động kinh doanh nên vẫn phải đăng kí kinh doanh và nộp thuế theo quy định; cho rằng bán online thì “không phải đăng kí, không phải nộp thuế” là hiểu sai pháp luật, có thể dẫn đến bị xử phạt.
- Ý kiến của chú út cũng sai ở phần sau: kết hợp hai hình thức để tiếp cận nhiều khách hàng là hợp lí, nhưng “lợi dụng để khai thuế, nộp thuế ít hơn thu nhập thực tế” chính là hành vi gian lận, trốn thuế — vi phạm pháp luật.
- Lời khuyên: chị B chọn mô hình phù hợp điều kiện của mình, đăng kí kinh doanh đúng quy định và kê khai, nộp thuế trung thực, đầy đủ theo đúng thu nhập thực tế.

b) Tư vấn cho Y

- Việc chị gái dùng mĩ phẩm, hóa chất lạ, không có nguồn gốc xuất xứ để pha trộn “kem trộn” đem bán là sản xuất, buôn bán hàng hóa không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng, có thể gây hại cho sức khỏe người dùng — đây là hành vi vi phạm pháp luật, không thuộc quyền tự do kinh doanh được bảo vệ.
- Nếu Y mang sản phẩm đến trường bán cho bạn bè thì Y đã tiếp tay cho hành vi vi phạm, gây nguy hiểm cho sức khỏe các bạn và có thể phải chịu trách nhiệm.
- Lời khuyên: Y không nên làm theo; cần từ chối, giải thích cho chị hiểu đây là việc làm trái pháp luật và khuyên chị dừng lại, không sản xuất – buôn bán loại hàng này; nếu cần, báo cho người lớn đáng tin cậy.

c) Tư vấn cho bà Q

- Bà Q cho thuê nhà và có thu nhập thì phải kê khai, nộp thuế theo đúng số tiền thuê thực tế trong hợp đồng đã kí.
- Việc làm giả một hợp đồng khác có giá thuê thấp hơn thực tế để kê khai nhằm giảm số thuế phải nộp là hành vi gian lận, trốn thuế — vi phạm pháp luật, có thể bị truy thu thuế, xử phạt, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Lời khuyên: bà Q không làm theo lời người quen; phải dùng đúng hợp đồng thật với mức giá thực tế để kê khai và nộp thuế đầy đủ, trung thực theo quy định.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.