Giải Luyện tập 1 trang 28 SGK Địa lí 12

Gợi ý trả lời

Ranh giới phân chia: Thiên nhiên nước ta phân hóa theo chiều Bắc – Nam, lấy dãy núi Bạch Mã (khoảng vĩ tuyến 16°B) làm ranh giới giữa phần lãnh thổ phía Bắc và phần lãnh thổ phía Nam.

a) So sánh đặc điểm khí hậu

*Phần lãnh thổ phía Bắc (từ dãy Bạch Mã trở ra):*
- Thiên nhiên mang sắc thái nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh.
- Nhiệt độ trung bình năm trên 20°C; do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc nên có mùa đông lạnh kéo dài 2 – 3 tháng với nhiệt độ trung bình dưới 18°C (thể hiện rõ ở đồng bằng Bắc Bộ và vùng núi phía Bắc).
- Biên độ nhiệt độ trung bình năm lớn.
- Trong năm có mùa đông lạnh ít mưa và mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều.

*Phần lãnh thổ phía Nam (từ dãy Bạch Mã trở vào):*
- Thiên nhiên mang sắc thái cận xích đạo gió mùa, nền nhiệt thiên về khí hậu xích đạo, nóng quanh năm.
- Nhiệt độ trung bình năm cao, trên 25°C và không có tháng nào dưới 20°C.
- Biên độ nhiệt độ trung bình năm nhỏ.
- Khí hậu phân thành hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô.

b) So sánh cảnh quan thiên nhiên

*Phần lãnh thổ phía Bắc:*
- Cảnh quan tiêu biểu là đới rừng nhiệt đới gió mùa.
- Thành phần loài nhiệt đới chiếm ưu thế, ngoài ra còn có các loài cây cận nhiệt đới (dẻ, re) và ôn đới (sa mu, pơ mu), các loài thú có lông dày. Ở vùng đồng bằng vào mùa đông còn trồng được cả rau ôn đới.
- Cảnh quan thay đổi theo mùa rõ rệt (có mùa đông cây rụng lá).

*Phần lãnh thổ phía Nam:*
- Cảnh quan tiêu biểu là đới rừng cận xích đạo gió mùa.
- Thành phần thực vật, động vật phần lớn thuộc vùng xích đạo và nhiệt đới. Xuất hiện nhiều loài cây chịu hạn, rụng lá vào mùa khô như các loài cây thuộc họ Dầu; có nơi hình thành rừng thưa nhiệt đới khô (tiêu biểu ở Tây Nguyên).
- Động vật tiêu biểu là các loài thú lớn nhiệt đới và xích đạo (voi, hổ, báo, bò rừng…); vùng đầm lầy có trăn, rắn, cá sấu…

Kết luận: Càng vào Nam, ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc càng giảm, nền nhiệt càng cao và ổn định, nên khí hậu chuyển từ nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh (phía Bắc) sang cận xích đạo gió mùa nóng quanh năm (phía Nam); tương ứng, cảnh quan chuyển từ đới rừng nhiệt đới gió mùa sang đới rừng cận xích đạo gió mùa.