Sách giáo khoa Địa lí 12

Giải Câu hỏi trang 142 SGK Địa lí 12

Bài 30. Phát triển kinh tế – xã hội ở Đông Nam Bộ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào thông tin trong mục I và hình 30.1, hãy:
- Xác định vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ vùng Đông Nam Bộ.
- Nêu một số đặc điểm nổi bật về dân số của vùng.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 142 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bản đồ tự nhiên vùng Đông Nam Bộ, tỉ lệ khoảng 1 : 2 500 000, khung kinh tuyến từ khoảng 106°Đ đến 108°Đ và vĩ tuyến từ khoảng 8°B đến 12°B. Vùng Đông Nam Bộ (viền ranh giới vùng màu hồng) nằm ở phía nam đất liền Việt Nam, gồm Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đồng Nai, Tây Ninh.

VỀ VỊ TRÍ TIẾP GIÁP (theo bản đồ):
- Phía tây và tây bắc giáp Cam-pu-chia (đường biên giới quốc gia chạy dọc phía bắc – tây bắc, qua các cửa khẩu Xa Mát, Mộc Bài, Bình Hiệp…).
- Phía đông và đông bắc giáp vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (chữ ghi bên phải bản đồ).
- Phía tây nam giáp vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ghi ở góc dưới bên trái, có các sông Tiền, sông Hậu, sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây).
- Phía đông nam giáp Biển Đông, có vùng biển rộng với quần đảo Côn Sơn (Côn Đảo gồm hòn Bảy Cạnh, hòn Bông Lang, hòn Tài Lớn…) và các đảo như đảo Phú Quý ở phía đông.

CÁC YẾU TỐ TỰ NHIÊN THỂ HIỆN TRÊN BẢN ĐỒ:
- Địa hình: nền màu chủ yếu là đồng bằng và vùng thấp dưới 200 m ở phía tây nam, nâng cao dần lên 200–500 m và trên 500 m ở phía bắc – đông bắc; có núi Bà Đen (cao 986 m) ở Tây Ninh và núi Chứa Chan (839 m) ở Đồng Nai.
- Sông – hồ: các sông chính là sông Đồng Nai, sông Bé, sông Sài Gòn, sông La Ngà, sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây; các hồ lớn: hồ Dầu Tiếng, hồ Thác Mơ, hồ Trị An.
- Đất: đất feralit đỏ vàng, đất badan, đất phù sa sông, đất xám trên phù sa cổ.
- Khoáng sản: dầu mỏ và khí tự nhiên ở thềm lục địa Biển Đông (các mỏ Rạng Đông, Bạch Hổ, Rồng, Đại Hùng, Hải Thạch, Mộc Tinh, Lan Đỏ, Lan Tây); bô-xít (Al) ở Thống Nhất, Cát Tiên; sét, cao lanh; nước khoáng.
- Tài nguyên sinh vật: rừng, rừng ngập mặn (Cần Giờ, Vũng Tàu); các vườn quốc gia (Bù Gia Mập, Lò Gò – Xa Mát, Cát Tiên, Côn Đảo); khu dự trữ sinh quyển thế giới; nhiều bãi cá, bãi tôm và bãi tắm ven biển (Vũng Tàu).

Bản đồ có bản đồ phụ ở góc dưới bên trái thể hiện vị trí vùng Đông Nam Bộ trong lãnh thổ Việt Nam (giáp Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia), cùng quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa (Việt Nam) trên Biển Đông.

Gợi ý trả lời

a) Xác định vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ vùng Đông Nam Bộ

*Phạm vi lãnh thổ:*
- Vùng Đông Nam Bộ gồm Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh: Đồng Nai, Tây Ninh (theo cách tổ chức lãnh thổ thể hiện trên bản đồ).
- Lãnh thổ nằm ở phía nam phần đất liền của nước ta, trải dài trong khoảng kinh tuyến từ khoảng 106∘106^\circĐ đến 108∘108^\circĐ và vĩ tuyến từ khoảng 8∘8^\circB đến 12∘12^\circB.
- Ngoài phần đất liền, vùng còn có vùng biển rộng lớn thuộc Biển Đông với các đảo, quần đảo (tiêu biểu là quần đảo Côn Sơn – Côn Đảo).

*Vị trí tiếp giáp:*
- Phía tây và tây bắc giáp Cam-pu-chia (có các cửa khẩu quốc tế như Mộc Bài, Xa Mát…), thuận lợi giao lưu kinh tế qua biên giới.
- Phía đông và đông bắc giáp vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
- Phía tây nam giáp vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
- Phía đông nam giáp Biển Đông.

*Ý nghĩa:* Đông Nam Bộ là cầu nối giữa Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ với Đồng bằng sông Cửu Long; vừa tiếp giáp các vùng giàu nguyên liệu, vừa mở ra Biển Đông và thông thương với Cam-pu-chia và các nước trong khu vực. Vị trí này tạo nhiều thuận lợi để phát triển kinh tế, giao lưu trong và ngoài nước, song cũng đặt ra yêu cầu lớn về bảo đảm an ninh quốc phòng.

b) Một số đặc điểm nổi bật về dân số của vùng

- Quy mô dân số lớn: Đông Nam Bộ là vùng đông dân, số dân thuộc loại cao so với các vùng trong cả nước (năm 2021 khoảng 18,3 triệu người).
- Mật độ dân số cao: Dân cư tập trung đông đúc, mật độ dân số cao hơn nhiều so với mức trung bình cả nước, đặc biệt cao ở Thành phố Hồ Chí Minh.
- Tỉ lệ dân thành thị cao: Đây là vùng có mức độ đô thị hóa cao hàng đầu cả nước, tỉ lệ dân thành thị lớn, gắn với các đô thị và khu công nghiệp.
- Nguồn lao động dồi dào, chất lượng cao: Lực lượng lao động đông, trình độ chuyên môn kĩ thuật khá, năng động; vùng thu hút mạnh lao động nhập cư từ các vùng khác đến làm việc.
- Thành phần dân tộc: Chủ yếu là người Kinh, ngoài ra còn có các dân tộc khác (Hoa, Khơ-me, Chơ-ro, Xtiêng…).

*Ý nghĩa:* Đặc điểm dân số trên tạo ra nguồn lao động và thị trường tiêu thụ lớn – lợi thế để phát triển kinh tế; đồng thời cũng gây sức ép về việc làm, nhà ở, hạ tầng và môi trường, nhất là ở các đô thị lớn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.