Giải Câu hỏi trang 112 SGK Địa lí 12
Đề bài
Dựa vào thông tin mục 1 và hình 25.1, hãy phân tích các thế mạnh và hạn chế về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên đối với việc phát triển kinh tế – xã hội của vùng Đồng bằng sông Hồng.
Hình 25.1. Bản đồ tự nhiên vùng Đồng bằng sông Hồng. Bản đồ thể hiện: phân tầng địa hình (dưới 50 m đến trên 1 000 m), chủ yếu là đồng bằng thấp dưới 50 m ở trung tâm, núi và trung du phía bắc, tây (núi Tản Viên 1 287 m, Ba Vì, dãy Tam Điệp). Loại đất: đất feralit, đất phù sa, đất xám trên phù sa cổ, đất mặn - đất phèn. Sông chính: S. Hồng, S. Đuống, S. Đáy, S. Luộc, Trà Lý; hồ Hoà Bình. Khoáng sản: than đá, than nâu (Bình Minh), sắt, đồng, đá vôi, sét - cao lanh, nước khoáng; các điểm khai thác như Vàng Danh, Quảng Hanh, Cao Sơn, Hà Tu, Mạo Khê, Tràng Kênh. Vườn quốc gia: Ba Vì, Cúc Phương, Cát Bà, Xuân Thuỷ; khu dự trữ sinh quyển thế giới (Châu thổ sông Hồng, Cát Bà). Bãi tắm: Đồ Sơn, Đồng Châu, Thịnh Long, Trà Cổ. Bãi cá, bãi tôm ngoài Vịnh Bắc Bộ; Vịnh Hạ Long. Các đảo: Cái Bầu, Bái Tử Long, Cát Bà, Bạch Long Vĩ, QĐ. Cô Tô. Giáp Trung Quốc ở phía bắc, vùng Trung du và miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ và Vịnh Bắc Bộ.
Gợi ý trả lời
a) Thế mạnh về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
- Địa hình: Phần lớn diện tích là đồng bằng thấp (dưới 50 m), địa hình khá bằng phẳng do phù sa sông Hồng và sông Thái Bình bồi đắp → thuận lợi để phát triển nông nghiệp thâm canh, xây dựng cơ sở hạ tầng, khu công nghiệp, đô thị và bố trí sản xuất. Phía bắc và tây có vùng đồi núi, trung du (Ba Vì, Tam Điệp, Tản Viên 1 287 m) tạo điều kiện trồng cây công nghiệp, cây ăn quả, chăn nuôi và phát triển du lịch.
- Đất: Đa dạng, trong đó quan trọng nhất là đất phù sa màu mỡ ở trung tâm đồng bằng → thuận lợi cho thâm canh lúa nước, trồng rau màu, cây thực phẩm; đất feralit ở vùng đồi núi, đất xám trên phù sa cổ thích hợp cây công nghiệp, cây ăn quả; dải đất mặn – đất phèn ven biển có thể cải tạo để nuôi trồng thủy sản.
- Khí hậu: Nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh → cho phép đa dạng hóa cây trồng, phát triển cây vụ đông (ưa lạnh) có giá trị, tạo ra nền nông nghiệp nhiệt đới kết hợp cận nhiệt, thuận lợi tăng vụ.
- Nguồn nước: Mạng lưới sông ngòi dày đặc (sông Hồng, sông Đuống, sông Đáy, sông Luộc, Trà Lý...), hồ (hồ Hòa Bình) và nguồn nước ngầm phong phú → cung cấp nước cho sản xuất, sinh hoạt, bồi đắp phù sa, phát triển giao thông đường thủy, thủy sản và một phần thủy điện.
- Sinh vật: Nhiều vườn quốc gia, khu dự trữ sinh quyển (Ba Vì, Cúc Phương, Cát Bà, Xuân Thủy, Châu thổ sông Hồng) → giá trị bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển du lịch sinh thái.
- Khoáng sản: Có một số loại giá trị như than nâu (Bình Minh), than đá, đá vôi, sét – cao lanh, nước khoáng, sắt, đồng... → cung cấp nguyên, nhiên liệu cho công nghiệp năng lượng, vật liệu xây dựng và sản xuất hàng tiêu dùng.
- Tài nguyên biển: Vùng biển rộng với ngư trường Vịnh Bắc Bộ (bãi cá, bãi tôm), nhiều đảo (Cái Bầu, Bái Tử Long, Cát Bà, Bạch Long Vĩ, Cô Tô), các bãi tắm đẹp (Đồ Sơn, Đồng Châu, Thịnh Long, Trà Cổ) và Vịnh Hạ Long → thuận lợi phát triển tổng hợp kinh tế biển: đánh bắt – nuôi trồng thủy sản, du lịch biển – đảo, giao thông vận tải biển.
b) Hạn chế về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
- Nằm trong vùng chịu ảnh hưởng của nhiều thiên tai: bão, lũ lụt, ngập úng về mùa mưa; hạn hán, rét đậm, rét hại, sương muối về mùa đông → gây thiệt hại cho sản xuất và đời sống.
- Do khai thác lâu đời và mật độ dân số cao, một số tài nguyên bị suy giảm, xuống cấp: đất bị bạc màu, glây hóa, nhiễm mặn, nhiễm phèn ở ven biển; diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người thấp và ngày càng bị thu hẹp.
- Khoáng sản không nhiều, trữ lượng hạn chế, phần lớn nguyên – nhiên liệu cho công nghiệp phải đưa từ vùng khác đến.
- Vùng đất trũng, thấp nên dễ bị ngập úng, cộng với vấn đề ô nhiễm môi trường (đất, nước, không khí) ngày càng gia tăng do sản xuất và sinh hoạt → ảnh hưởng đến phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.