Giải Câu hỏi trang 111 SGK Địa lí 12
Đề bài
Dựa vào thông tin mục I và hình 25.1, hãy:
– Trình bày đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của vùng Đồng bằng sông Hồng.
– Nêu một số đặc điểm về dân số của vùng.
Bản đồ tự nhiên vùng Đồng bằng sông Hồng, thể hiện phạm vi lãnh thổ và các đặc điểm tự nhiên của vùng. Khung bản đồ trải theo kinh tuyến khoảng 105°Đ–108°Đ và vĩ tuyến khoảng 20°B–21°B.
Vị trí tiếp giáp (ranh giới vùng kinh tế – xã hội vẽ bằng đường màu hồng): phía bắc và đông bắc giáp Trung Quốc (có đường biên giới quốc gia) và vùng Trung du và miền núi phía Bắc; phía tây và tây nam giáp vùng Trung du và miền núi phía Bắc; phía nam giáp Bắc Trung Bộ; phía đông và đông nam là Vịnh Bắc Bộ (Biển Đông). Trên đất liền vùng gồm Thủ đô Hà Nội (ngôi sao đỏ, khoảng 21°B – 105°30'Đ) cùng các tỉnh, thành phố: Hải Phòng, Quảng Ninh (phần đông bắc giáp biển), Hưng Yên, Bắc Ninh, Ninh Bình (phần tây nam).
Địa hình – phân tầng độ cao (thang màu): phần lớn trung tâm vùng là đồng bằng thấp dưới 50 m (màu xanh lá nhạt), được bồi đắp bởi hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình; rìa phía bắc, tây và tây nam có đồi núi cao hơn 200–1 000 m (màu vàng, cam), có các điểm độ cao như núi Tản Viên (Ba Vì) 1 287 m ở phía tây. Vùng biển phía đông có nhiều đảo, quần đảo: đảo Cái Bầu, đảo Cát Bà, Bái Tử Long, khu vực Vịnh Hạ Long, ngoài khơi có đảo Bạch Long Vĩ và quần đảo Cô Tô.
Đất (kí hiệu nền): đồng bằng trung tâm chủ yếu là đất phù sa (nét gạch chéo) và đất xám trên phù sa cổ; rìa đồi núi phía bắc – tây có đất feralit (chấm); ven biển có đất mặn, đất phèn.
Sông, hồ: mạng lưới sông ngòi dày đặc gồm sông Hồng, sông Đuống, sông Cầu, sông Lục Nam, sông Đáy, sông Mã (phía nam)...; có hồ Hòa Bình ở phía tây; nhiều cửa sông đổ ra Vịnh Bắc Bộ (cửa Thái Bình, cửa Văn Úc, cửa Nam Triệu, cửa Đáy...).
Tài nguyên – sinh vật (kí hiệu điểm): khoáng sản có than đá ở Quảng Ninh (Vàng Danh, Hòn Gai, Cẩm Phả – Cọc Sáu), than nâu ở phía nam, đá vôi, sét – cao lanh, sắt, đồng; nhiều điểm nước khoáng (Quang Hanh, Tiền Hải, Kênh Gà). Rừng và các vườn quốc gia Ba Vì, Cát Bà, Cúc Phương, Xuân Thủy; khu dự trữ sinh quyển thế giới Cát Bà, Châu thổ sông Hồng; dọc bờ biển có nhiều bãi tắm (Đồ Sơn, Trà Cổ, Thịnh Long...), bãi cá – bãi tôm ngoài khơi; có các cửa khẩu giáp Trung Quốc (Móng Cái, Bắc Phong Sinh, Hoành Mô). Bản đồ cho thấy vùng có vị trí giáp biển và giáp Trung Quốc thuận lợi giao thương, địa hình đồng bằng rộng, đất phù sa màu mỡ và tài nguyên phong phú.
Gợi ý trả lời
a) Đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của vùng Đồng bằng sông Hồng
- Phạm vi lãnh thổ: Vùng Đồng bằng sông Hồng gồm 11 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Thủ đô Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình. Diện tích vùng khoảng 21,3 nghìn km², chiếm khoảng 6,4% diện tích cả nước. Vùng còn có vùng biển rộng thuộc Vịnh Bắc Bộ với nhiều đảo và quần đảo (Cát Bà, Bạch Long Vĩ, Cô Tô, Cái Bầu...).
- Vị trí tiếp giáp:
+ Phía bắc và đông bắc giáp Trung Quốc (có đường biên giới quốc gia) và vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
+ Phía tây và tây nam giáp vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
+ Phía nam giáp vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung.
+ Phía đông và đông nam giáp Vịnh Bắc Bộ (Biển Đông).
- Ý nghĩa của vị trí địa lí: Vùng nằm ở trung tâm Bắc Bộ, trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, là cầu nối giữa vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ với Bắc Trung Bộ và với vùng biển rộng lớn. Vị trí giáp biển và giáp Trung Quốc tạo điều kiện thuận lợi để giao lưu, hợp tác, phát triển kinh tế, mở rộng thị trường, phát triển kinh tế biển và hội nhập quốc tế; đồng thời có ý nghĩa quan trọng về quốc phòng – an ninh.
b) Một số đặc điểm về dân số của vùng
- Quy mô dân số lớn: Số dân của vùng khoảng 23,2 triệu người (năm 2021), chiếm khoảng 23,6% số dân cả nước – là vùng đông dân.
- Mật độ dân số rất cao: Khoảng 1 091 người/km² (năm 2021), cao nhất cả nước và gấp nhiều lần mật độ trung bình của cả nước, gây sức ép lên kinh tế – xã hội, việc làm và môi trường.
- Nguồn lao động dồi dào, chất lượng cao: Tỉ lệ lao động qua đào tạo và trình độ dân trí thuộc loại cao nhất cả nước; có nhiều lao động có chuyên môn kĩ thuật, là điều kiện thuận lợi để phát triển các ngành đòi hỏi kĩ thuật, công nghệ cao.
- Thành phần dân cư: Chủ yếu là người Kinh; tỉ lệ dân thành thị ngày càng tăng do quá trình đô thị hoá.
- Phân bố dân cư không đều: Tập trung đông ở các đô thị, thành phố lớn (Hà Nội, Hải Phòng) và vùng đồng bằng trung tâm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.