Sách giáo khoa Địa lí 12

Giải Câu hỏi trang 109 SGK Địa lí 12

Bài 24. Phát triển kinh tế - xã hội ở Trung du và miền núi Bắc Bộ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào thông tin mục 4 và các hình 24.1, 24.2, hãy:
– Chứng minh Trung du và miền núi phía Bắc có thế mạnh để phát triển chăn nuôi gia súc lớn.
– Trình bày việc khai thác thế mạnh và hướng phát triển chăn nuôi gia súc lớn ở vùng.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 109 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Đề dựa vào hai bản đồ vùng Trung du và miền núi phía Bắc (gồm 9 tỉnh: Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Lào Cai, Phú Thọ, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên; phía bắc giáp Trung Quốc, phía tây giáp Lào, phía đông nam giáp Đồng bằng sông Hồng, phía nam giáp Bắc Trung Bộ).

Hình 24.1 – Bản đồ tự nhiên vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Bản đồ dùng thang màu phân tầng độ cao (xanh lam <50 m, qua xanh lục 50–200 m, vàng 500–1 000 m, cam 1 000–2 500 m đến nâu đỏ >2 500 m) cho thấy địa hình chủ yếu là núi và cao nguyên. Nổi bật là các dãy núi cao hướng tây bắc – đông nam: Dãy Hoàng Liên Sơn với đỉnh Phan-xi-păng cao nhất (hơn 3 100 m), Dãy Pu Đen Đinh, Dãy Pu Sam Sao, Dãy Con Voi, cùng các cánh cung Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn ở phía đông bắc. Xen giữa núi là các cao nguyên có bề mặt tương đối bằng phẳng: Cao nguyên Mộc Châu, Cao nguyên Sơn La (ở Sơn La), nơi có nhiều đồng cỏ tự nhiên rộng. Mạng lưới sông dày (sông Đà, sông Hồng, sông Chảy, sông Gâm, sông Lô, sông Cầu…) cung cấp nguồn nước. Các đặc điểm này (cao nguyên bằng phẳng, nhiều đồng cỏ, khí hậu mát mẻ có mùa đông lạnh, nguồn nước dồi dào) là cơ sở tự nhiên cho chăn nuôi gia súc lớn.

Hình 24.2 – Bản đồ khai thác một số thế mạnh chủ yếu của vùng Trung du và miền núi phía Bắc năm 2024. Chú giải phân nền thành: vùng trồng cây lương thực, thực phẩm và cây công nghiệp hàng năm (màu vàng nhạt), vùng trồng cây công nghiệp lâu năm và cây ăn quả (màu cam), vùng nông lâm kết hợp (xanh lục nhạt), vùng rừng (xanh lục đậm – chiếm phần lớn diện tích). Về chăn nuôi, bản đồ dùng các kí hiệu hình con vật đặt theo tỉnh: trâu, bò, ngựa. Căn cứ kí hiệu và số liệu kèm theo, đàn trâu phân bố nhiều nhất ở Tuyên Quang, Điện Biên, Sơn La; đàn bò tập trung ở Sơn La (riêng Sơn La khoảng 388,5 nghìn con, chiếm 33,5% đàn bò toàn vùng năm 2024, bò sữa nuôi tập trung ở cao nguyên Mộc Châu – Sơn La) và Tuyên Quang; đàn ngựa nhiều nhất ở Tuyên Quang, Lào Cai. Bản đồ còn thể hiện mạng lưới giao thông (đường cao tốc, đường ô tô, đường sắt, cảng hàng không nội địa) và các khu kinh tế cửa khẩu, cho thấy điều kiện vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi.

Số liệu Bảng 24 (số lượng trâu, bò của vùng và tỉ lệ so với cả nước giai đoạn 2010–2024) bổ trợ cho hai hình như sau:

| Năm | 2010 | | 2015 | | 2024 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| | Số lượng (nghìn con) | Tỉ lệ so với cả nước (%) | Số lượng (nghìn con) | Tỉ lệ so với cả nước (%) | Số lượng (nghìn con) | Tỉ lệ so với cả nước (%) |
| Trâu | 1 601,3 | 54,9 | 1 430,2 | 55,5 | 1 130,1 | 55,6 |
| Bò | 1 025,1 | 17,4 | 958,2 | 16,7 | 1 195,1 | 19,2 |

(Nguồn: Niên giám thống kê Việt Nam các năm, Cục Thống kê). Số liệu cho thấy đàn trâu của vùng tuy giảm về số lượng nhưng luôn chiếm trên 54% đàn trâu cả nước (lớn nhất cả nước), còn đàn bò tăng lên và chiếm tỉ trọng ngày càng cao (19,2% năm 2024).

Gợi ý trả lời

a) Chứng minh Trung du và miền núi phía Bắc có thế mạnh để phát triển chăn nuôi gia súc lớn

Chăn nuôi gia súc lớn (trâu, bò, ngựa) cần đồng cỏ, khí hậu thích hợp và kinh nghiệm của người dân. Vùng Trung du và miền núi phía Bắc hội tụ các điều kiện đó:

- Địa hình và đồng cỏ: Có nhiều cao nguyên bề mặt tương đối bằng phẳng (Mộc Châu, Sơn La) cùng các đồng cỏ tự nhiên rộng xen giữa núi, thuận lợi phát triển chăn thả gia súc lớn tập trung.

- Khí hậu: Nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh; trên các vùng núi, cao nguyên khí hậu mát mẻ, thích hợp với các giống gia súc lớn ưa khí hậu mát (nhất là bò sữa ở cao nguyên Mộc Châu).

- Nguồn nước: Mạng lưới sông ngòi dày đặc (sông Đà, sông Hồng, sông Chảy, sông Gâm, sông Lô, sông Cầu…) cung cấp nguồn nước cho chăn nuôi.

- Hiện trạng đàn gia súc (dẫn chứng từ hình 24.2 và bảng số liệu):
- *Đàn trâu* phân bố nhiều ở Tuyên Quang, Điện Biên, Sơn La; đây là vùng nuôi trâu lớn nhất cả nước (chiếm hơn một nửa đàn trâu cả nước).
- *Đàn bò* tập trung ở Sơn La (trong đó có bò sữa ở Mộc Châu) và Tuyên Quang; đàn bò của vùng ngày càng tăng.
- *Đàn ngựa* nhiều nhất ở Tuyên Quang, Lào Cai.
(Số liệu cụ thể căn cứ theo bảng số liệu trong bài.)

- Dân cư và kinh tế – xã hội: Đồng bào các dân tộc trong vùng có nhiều kinh nghiệm chăn nuôi gia súc lớn; nhu cầu tiêu thụ thịt, sữa ngày càng tăng; mạng lưới giao thông và các khu kinh tế cửa khẩu tạo thuận lợi cho vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm.

→ Vùng có đầy đủ thế mạnh về tự nhiên (đồng cỏ, khí hậu, nguồn nước) và kinh tế – xã hội để phát triển chăn nuôi gia súc lớn.

b) Việc khai thác thế mạnh và hướng phát triển chăn nuôi gia súc lớn ở vùng

- Khai thác thế mạnh hiện nay:
- Đẩy mạnh chăn nuôi trâu, bò, ngựa dựa trên các đồng cỏ tự nhiên và cao nguyên; vùng nuôi nhiều trâu nhất cả nước, đàn bò (kể cả bò sữa ở Mộc Châu) ngày càng phát triển.
- Hình thành các vùng chăn nuôi tập trung: trâu ở Tuyên Quang, Điện Biên, Sơn La; bò ở Sơn La, Tuyên Quang; ngựa ở Tuyên Quang, Lào Cai.
- Gắn chăn nuôi với chế biến (sữa, thịt) và tiêu thụ nhờ mạng lưới giao thông, cửa khẩu.

- Hướng phát triển:
- Phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, trang trại tập trung, nâng cao chất lượng và cải tạo giống (bò thịt, bò sữa chất lượng cao).
- Trồng và cải tạo đồng cỏ, chủ động nguồn thức ăn, kết hợp chăn thả với nuôi chuồng để hạn chế ảnh hưởng của mùa đông lạnh.
- Gắn chăn nuôi với công nghiệp chế biến (sữa, thịt), mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu qua các cửa khẩu.
- Phát triển theo hướng bền vững, phòng chống dịch bệnh, bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là đồng bào các dân tộc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.