Giải Luyện tập trang 44 SGK Địa lí 12

Gợi ý trả lời

a) Xác định dạng biểu đồ

Đề yêu cầu thể hiện cơ cấu (đơn vị %) lao động của 2 năm (2010 và 2024) ⇒ chọn biểu đồ tròn (vẽ hai hình tròn, mỗi năm một hình). Vì bảng 8.2 đã cho sẵn số liệu dạng cơ cấu (%) nên không phải xử lí số liệu; nếu bảng cho giá trị tuyệt đối (nghìn người) thì phải tính tỉ trọng theo công thức:

$$\text{Tỉ trọng ngành} = \frac{\text{Số lao động của ngành}}{\text{Tổng số lao động}}\times 100\,(\%)$$

b) Số liệu dùng để vẽ (theo bảng 8.2, đơn vị: %)

| Ngành kinh tế | Năm 2010 | Năm 2024 |
|---|---|---|
| Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản (KV I) | 49,5 | 26,5 |
| Công nghiệp và xây dựng (KV II) | 20,9 | 33,5 |
| Dịch vụ (KV III) | 29,6 | 40,0 |
| Tổng | 100,0 | 100,0 |

*Kiểm tra:* $49,5+20,9+29,6=100,0$ và $26,5+33,5+40,0=100,0$ ⇒ số liệu đã chuẩn, tổng mỗi năm đúng 100%.

c) Cách vẽ biểu đồ tròn

- Vẽ 2 hình tròn bán kính bằng nhau (vì cả hai đều quy về 100%), đặt cạnh nhau, ghi năm dưới mỗi hình.
- Quy đổi tỉ trọng ra độ: $1\% = 3,6^\circ$. Vẽ theo chiều kim đồng hồ, bắt đầu từ tia 12 giờ, lần lượt KV I → KV II → KV III.
- Năm 2010: KV I $=49,5\times3,6=178,2^\circ$; KV II $=20,9\times3,6=75,2^\circ$; KV III $=29,6\times3,6=106,6^\circ$.
- Năm 2024: KV I $=26,5\times3,6=95,4^\circ$; KV II $=33,5\times3,6=120,6^\circ$; KV III $=40,0\times3,6=144,0^\circ$.
- Ghi số liệu % vào từng nan quạt; lập bảng chú giải (3 kí hiệu cho 3 khu vực); ghi tên biểu đồ: *Cơ cấu lao động có việc làm phân theo ngành kinh tế của nước ta năm 2010 và năm 2024*.

d) Nhận xét

Giai đoạn 2010–2024, cơ cấu lao động phân theo ngành của nước ta có sự chuyển dịch theo hướng tích cực, phù hợp với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa:

- Tỉ trọng lao động khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản giảm mạnh: từ 49,5% xuống 26,5% (giảm 23,0%), nhưng vẫn còn tương đối cao.
- Tỉ trọng lao động khu vực công nghiệp và xây dựng tăng: từ 20,9% lên 33,5% (tăng 12,6%).
- Tỉ trọng lao động khu vực dịch vụ tăng và vươn lên chiếm tỉ trọng cao nhất: từ 29,6% lên 40,0% (tăng 10,4%).

⇒ Xu hướng chung: giảm tỉ trọng khu vực I, tăng tỉ trọng khu vực II và III; phản ánh sự phát triển kinh tế và chất lượng nguồn lao động ngày càng nâng cao. Tuy nhiên tốc độ chuyển dịch còn chậm.