Giải Khám phá trang 25 SGK Công nghệ 9

Gợi ý trả lời

a) Tóm tắt lí thuyết cây nghề nghiệp

Lí thuyết cây nghề nghiệp ví việc chọn nghề như một cái cây hoàn chỉnh gồm hai phần:

- Phần gốc, rễ ("những điều cần biết về bản thân"): là yếu tố cốt lõi, quyết định sự phát triển của cây, gồm *sở thích, khả năng, cá tính và giá trị nghề nghiệp* của mỗi người.
- Phần quả, lá ("những điều xã hội công nhận"): là kết quả mà người chọn nghề mong muốn, gồm *cơ hội việc làm, lương cao, môi trường làm việc tốt, được nhiều người tôn trọng, công việc ổn định...*

Ý nghĩa: muốn có "quả ngọt" (nghề nghiệp thành công, bền vững) thì phải chăm bón phần "gốc rễ" trước, tức là chọn nghề dựa trên sự hiểu biết đúng về sở thích và năng lực của bản thân, chứ không chọn nghề chỉ vì chạy theo "quả" (lương cao, danh tiếng).

b) Tóm tắt lí thuyết mật mã Holland

Lí thuyết mật mã Holland cho rằng mỗi người có một hoặc một vài kiểu người (sở thích, khả năng nghề nghiệp) đặc trưng, và nên chọn nghề phù hợp với kiểu người của mình. Có 6 kiểu người (nhóm sở thích nghề nghiệp):

1. Kĩ thuật (R) – thích làm việc với máy móc, công cụ, hoạt động chân tay.
2. Nghiên cứu (I) – thích quan sát, tìm tòi, phân tích, khám phá.
3. Nghệ thuật (A) – thích sáng tạo, tự do, bay bổng.
4. Xã hội (S) – thích giao tiếp, giúp đỡ, chăm sóc, chia sẻ với người khác.
5. Quản lí (E) – thích lãnh đạo, thuyết phục, tổ chức, kinh doanh.
6. Nghiệp vụ (C) – thích làm việc với số liệu, giấy tờ, công việc tỉ mỉ, có quy củ.

Ý nghĩa: khi biết mình thuộc kiểu người nào, ta sẽ tìm được nhóm nghề tương ứng phù hợp, nhờ đó làm việc hiệu quả và hài lòng hơn.

c) Cách áp dụng lí thuyết trong chọn nghề cho bản thân

- Vận dụng lí thuyết cây nghề nghiệp: Trước hết em tự tìm hiểu "phần gốc rễ" của mình — xác định rõ *sở thích* (em thích làm gì), *khả năng* (em làm tốt việc gì), *cá tính* (em là người thế nào) và *giá trị nghề nghiệp* (điều em coi trọng trong công việc). Sau đó mới cân nhắc "phần quả" như cơ hội việc làm, thu nhập, môi trường làm việc. Em ưu tiên chọn nghề hợp với gốc rễ của bản thân để phát triển lâu dài, không chọn nghề chỉ vì thấy nghề đó "hot" hay bạn bè theo học.
- Vận dụng lí thuyết mật mã Holland: Em làm trắc nghiệm/ tự đánh giá để xác định mình nghiêng về kiểu người nào trong 6 nhóm (ví dụ: nếu em thích tìm tòi, phân tích thì thuộc nhóm Nghiên cứu (I); nếu thích giúp đỡ người khác thì thuộc nhóm Xã hội (S)). Từ nhóm sở thích đó, em tra cứu các nghề tương ứng rồi chọn nghề phù hợp nhất với kiểu người của mình.
- Kết hợp cả hai lí thuyết: Em đối chiếu kết quả của hai lí thuyết với nhu cầu thực tế của thị trường lao động và điều kiện gia đình để đưa ra quyết định chọn nghề vừa phù hợp bản thân, vừa có cơ hội phát triển trong xã hội.