Sách giáo khoa Công nghệ 12

Giải Kết nối năng lực trang 130 SGK Công nghệ 12

Bài 25. Ứng dụng công nghệ sinh học trong phòng, trị bệnh thuỷ sản   Gợi ý trả lời

Đề bài

Sử dụng internet, sách, báo,… để tìm hiểu thêm một số ứng dụng của công nghệ sinh học trong chẩn đoán bệnh ở động vật thuỷ sản.

Gợi ý trả lời

Công nghệ sinh học được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong chẩn đoán bệnh ở động vật thuỷ sản, giúp phát hiện sớm, nhanh và chính xác tác nhân gây bệnh (virus, vi khuẩn, nấm, kí sinh trùng) để kịp thời có biện pháp phòng, trị. Một số ứng dụng tiêu biểu:

a) Kĩ thuật PCR (phản ứng chuỗi polymerase) và realtime PCR
- Dựa trên việc khuếch đại một đoạn DNA/RNA đặc trưng của mầm bệnh để phát hiện sự có mặt của chúng trong mẫu (tôm, cá, nước nuôi…).
- Ưu điểm: độ nhạy và độ đặc hiệu rất cao, phát hiện được mầm bệnh ngay cả khi số lượng rất ít và vật nuôi chưa biểu hiện triệu chứng.
- Ví dụ: chẩn đoán bệnh đốm trắng (WSSV), bệnh hoại tử gan tụy cấp (AHPND) trên tôm; bệnh do virus trên cá.

b) Kĩ thuật ELISA (hấp phụ miễn dịch liên kết enzyme)
- Dùng kháng thể đặc hiệu để nhận biết kháng nguyên của mầm bệnh (hoặc ngược lại), tín hiệu được hiện màu nhờ enzyme.
- Cho phép phát hiện nhanh, có thể xét nghiệm nhiều mẫu cùng lúc, định lượng được mức độ nhiễm.

c) Kĩ thuật chẩn đoán bằng kháng thể đơn dòng và que thử nhanh (test kit)
- Sản xuất kháng thể đơn dòng đặc hiệu với mầm bệnh, tạo bộ kit/que thử sử dụng ngay tại ao nuôi, cho kết quả trong vài phút đến vài chục phút, thuận tiện cho người nuôi.

d) Kĩ thuật lai phân tử (đầu dò DNA – DNA probe) và giải trình tự gene
- Dùng đoạn dò DNA đánh dấu để bắt cặp đặc hiệu với DNA của mầm bệnh; giải trình tự gene giúp xác định chính xác loài và biến chủng của tác nhân gây bệnh.

e) Kĩ thuật LAMP (khuếch đại đẳng nhiệt)
- Khuếch đại DNA ở nhiệt độ ổn định, không cần máy luân nhiệt đắt tiền, cho kết quả nhanh, có thể quan sát bằng mắt thường, phù hợp chẩn đoán tại hiện trường.

Kết luận: Nhờ các kĩ thuật sinh học phân tử và miễn dịch học nêu trên, việc chẩn đoán bệnh thuỷ sản trở nên nhanh, chính xác và phát hiện sớm hơn hẳn phương pháp truyền thống, góp phần giảm thiệt hại và nâng cao hiệu quả nuôi trồng thuỷ sản.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.