Giải Bài 5.8 trang 10 SBT Vật lí 10
Đề bài
Một ca nô chạy ngang qua một dòng sông, xuất phát từ A, hướng mũi về B. Sau 100 s, ca nô cập bờ bên kia ở điểm C cách B 200 m. Nếu người lái hướng mũi ca nô theo hướng AD và vẫn giữ tốc độ máy như cũ thì ca nô sẽ cập bờ bên kia tại đúng điểm B. Tìm:
a) Vận tốc của dòng nước so với bờ sông.
b) Vận tốc của ca nô so với dòng nước.
c) Chiều rộng của sông.
Hình vẽ một dòng sông chảy theo phương nằm ngang, dòng nước chảy từ trái sang phải (các mũi tên ngang chỉ chiều dòng chảy). Điểm A nằm ở bờ dưới. Trên bờ trên có ba điểm D, B, C xếp từ trái sang phải; B nằm thẳng đứng ngay phía trên A nên AB vuông góc với hai bờ (AB là phương thẳng đứng ngang qua sông). C ở bên phải B, D ở bên trái B. Đoạn AD xiên về phía trái; góc giữa AD và phương thẳng đứng AB (tức góc DAB) bằng .
Lời giải
Phân tích hiện tượng
Gọi:
- : vận tốc của ca nô so với bờ (vật 1 – bờ 3),
- : vận tốc của ca nô so với dòng nước (do máy tạo ra, có độ lớn không đổi ở cả hai lần),
- : vận tốc của dòng nước so với bờ.
Công thức cộng vận tốc: .
Dòng nước chảy dọc theo bờ (phương ngang), hai bờ.
a) Vận tốc của dòng nước so với bờ
Lần 1: mũi ca nô hướng thẳng về nên vuông góc với bờ (dọc ). Thành phần này đưa ca nô sang bờ bên kia, còn dòng nước cuốn ca nô dọc bờ một đoạn trong .
Vì , đoạn trôi theo bờ chỉ do dòng nước gây ra:
b) Vận tốc của ca nô so với dòng nước
Lần 2: mũi ca nô hướng theo (chếch về phía ngược dòng), góc , và ca nô cập đúng tại . Muốn vậy, vận tốc tổng hợp phải nằm dọc (vuông góc bờ). Khi đó thành phần của dọc theo bờ (ngược dòng) phải khử hết vận tốc dòng nước:
Suy ra:
c) Chiều rộng của sông
Chiều rộng sông là đoạn . Xét lần 1: thành phần vuông góc với bờ chính là toàn bộ (vì mũi hướng thẳng về ), đưa ca nô sang bờ trong :
Kiểm tra: Lần 2, → đúng với số liệu đề cho. Hợp lí.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.