Giải II.9 trang 24 SBT Vật lí 10
Đề bài
Một con tàu chiến ở bên này ngọn núi trên một hòn đảo, bắn một viên đạn với vận tốc ban đầu 250 m/s theo phương nghiêng góc 75° so với mặt nước biển tới đích là một con tàu khác nằm ở phía bên kia ngọn núi. Biết vị trí của hai con tàu và độ cao của ngọn núi được mô tả như Hình II.5. Hỏi viên đạn có qua được đỉnh núi không và có rơi trúng con tàu kia không?
Hình vẽ ngọn núi cao 1 800 m. Tàu chiến (bên bắn) nằm ở mặt nước biển bên trái, cách chân đỉnh núi (theo phương ngang) 2 500 m. Tàu đích nằm ở mặt nước biển bên phải, cách chân đỉnh núi (theo phương ngang) 600 m. Viên đạn được bắn từ tàu bên trái theo quỹ đạo parabol vượt qua đỉnh núi về phía tàu bên phải. Như vậy khoảng cách ngang giữa hai tàu là 2 500 m + 600 m = 3 100 m, đỉnh núi cao 1 800 m so với mặt nước biển.
Lời giải
Chọn hệ trục tọa độ Oxy với gốc O tại điểm bắn (vị trí tàu chiến), trục nằm ngang chiều dương hướng về phía ngọn núi, trục thẳng đứng chiều dương hướng lên. Lấy .
Thành phần vận tốc ban đầu:
Phương trình chuyển động:
Phương trình quỹ đạo (khử ):
a) Viên đạn có qua được đỉnh núi không?
Đỉnh núi cách điểm bắn theo phương ngang , cao so với mặt biển.
Độ cao của viên đạn khi bay tới vị trí ngang của đỉnh núi:
Dùng và :
Vì nên , do đó:
Vì nên viên đạn bay qua được đỉnh núi (cao hơn đỉnh núi khoảng ).
b) Viên đạn có rơi trúng con tàu kia không?
Tàu đích nằm trên mặt biển, cách điểm bắn theo phương ngang:
Tầm bay xa của viên đạn (khi đạn trở về mặt biển, ):
Vì nên khi bay qua vị trí tàu đích viên đạn vẫn còn ở trên không, rồi rơi xuống biển ở điểm cách tàu đích về phía sau. Vậy viên đạn không rơi trúng con tàu kia.
Kết luận: Viên đạn qua được đỉnh núi nhưng bắn quá tầm, rơi xuống biển sau tàu đích khoảng , không trúng tàu.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.