Giải Bài 11 trang 73 SBT Toán 9
Đề bài
Cho hai tiếp tuyến và của đường tròn . Gọi là điểm sao cho là một hình bình hành.
a) Giả sử không nằm trên , và cắt lần lượt tại và .
– Chứng minh rằng là tam giác cân tại đỉnh .
– Chứng minh rằng hai cung và có số đo bằng nhau.
b) Giả sử nằm trên .
– Chứng minh rằng là tam giác đều.
– Tính độ dài cung và diện tích của hình quạt tròn ứng với cung , biết rằng đường tròn có bán kính bằng 6 cm.
Lời giải
## Nhận xét chung (dùng cho cả hai câu)
Vì là hai tiếp tuyến của kẻ từ nên .
Hình bình hành (các đỉnh theo thứ tự ) có hai cạnh kề và bằng nhau, nên nó là hình thoi. Do đó bốn cạnh bằng nhau và:
Vì và nên là đường trung trực của , đồng thời là tia phân giác của . Đường chéo của hình thoi cũng nằm trên phân giác , nên ba điểm thẳng hàng và cả hình đối xứng qua đường thẳng (phép đối xứng này đổi ).
---
## a) Trường hợp không nằm trên
• Tam giác cân tại .
Điểm nằm trên đường thẳng , nên dây nằm trên đường thẳng . Vì nên:
Mà là tiếp tuyến của tại . Một dây song song với tiếp tuyến tại thì là điểm chính giữa của cung (hai cung chắn giữa dây và tiếp tuyến bằng nhau). Do đó:
Vậy tam giác cân tại đỉnh (đpcm).
• Hai cung và có số đo bằng nhau.
Xét phép đối xứng trục . Phép này biến và giữ cố định (vì ), nên biến đường thẳng thành đường thẳng , do đó biến giao điểm thứ hai của với thành giao điểm thứ hai của với , tức . Vì phép đối xứng trục giữ nguyên số đo cung nên:
*(Cách khác: mà tiếp xúc tại nên là điểm chính giữa cung ; kết hợp câu trên được .)*
---
##
b) Trường hợp nằm trên
• Tam giác đều.
Gọi là giao điểm hai đường chéo và của hình thoi. Khi đó là trung điểm của và của , đồng thời tại .
Đặt . Tam giác vuông tại () có đường cao , theo hệ thức lượng:
Trên đường thẳng (lấy làm gốc, ở vị trí ), ta có ở vị trí , và đối xứng với qua nên ở vị trí . Vì nên :
Trong tam giác vuông :
Tam giác cân tại () có nên là tam giác đều (đpcm).
• Độ dài cung và diện tích hình quạt ( cm).
Ta có , nên góc ở tâm . Vậy cung (nhỏ) có số đo .
Độ dài cung :
Diện tích hình quạt tròn ứng với cung :
*(Kiểm tra: — khớp.)*
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.