Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.46 trang 61 SBT Toán 9

Ôn tập chương IX

Đề bài

Cho tam giác ABCABC ngoại tiếp đường tròn (I)(I). Đường tròn (I)(I) tiếp xúc các cạnh BCBC, CACA, ABAB tại DD, EE, FF. Chứng tỏ rằng IEAFIEAF, IFBDIFBD, IDCEIDCE là các tứ giác nội tiếp.

Lời giải

Nhận xét ban đầu (tính chất tiếp tuyến).

Vì đường tròn (I)(I) tiếp xúc với các cạnh tại DD, EE, FF nên bán kính tại tiếp điểm vuông góc với tiếp tuyến:
ID⊥BC,IE⊥CA,IF⊥AB.ID \perp BC,\qquad IE \perp CA,\qquad IF \perp AB.
Do đó:
IDB^=IDC^=90∘,IEA^=IEC^=90∘,IFA^=IFB^=90∘.\widehat{IDB}=\widehat{IDC}=90^\circ,\quad \widehat{IEA}=\widehat{IEC}=90^\circ,\quad \widehat{IFA}=\widehat{IFB}=90^\circ.

Ta dùng dấu hiệu: *tứ giác có tổng hai góc đối bằng 180∘180^\circ thì nội tiếp* (tương đương: tứ giác có hai đỉnh cùng nhìn một cạnh dưới góc 90∘90^\circ thì nội tiếp đường tròn đường kính là cạnh đó).

a) Tứ giác IEAFIEAF nội tiếp.

Xét tứ giác IEAFIEAF (các đỉnh theo thứ tự II, EE, AA, FF). Hai góc đối của nó là góc tại EE và góc tại FF:
IEA^=90∘ (vì IE⊥CA),IFA^=90∘ (vì IF⊥AB).\widehat{IEA}=90^\circ\ (\text{vì } IE\perp CA),\qquad \widehat{IFA}=90^\circ\ (\text{vì } IF\perp AB).
Suy ra
IEA^+IFA^=90∘+90∘=180∘.\widehat{IEA}+\widehat{IFA}=90^\circ+90^\circ=180^\circ.
Tứ giác IEAFIEAF có tổng hai góc đối bằng 180∘180^\circ nên nội tiếp (đpcm).
(Thực chất EE và FF cùng nhìn đoạn IAIA dưới góc vuông nên I,E,A,FI,E,A,F nằm trên đường tròn đường kính IAIA.)

b) Tứ giác IFBDIFBD nội tiếp.

Xét tứ giác IFBDIFBD (các đỉnh theo thứ tự II, FF, BB, DD). Hai góc đối là góc tại FF và góc tại DD:
IFB^=90∘ (vì IF⊥AB),IDB^=90∘ (vì ID⊥BC).\widehat{IFB}=90^\circ\ (\text{vì } IF\perp AB),\qquad \widehat{IDB}=90^\circ\ (\text{vì } ID\perp BC).
Suy ra
IFB^+IDB^=90∘+90∘=180∘.\widehat{IFB}+\widehat{IDB}=90^\circ+90^\circ=180^\circ.
Vậy tứ giác IFBDIFBD nội tiếp (đpcm).
(FF và DD cùng nhìn đoạn IBIB dưới góc vuông nên I,F,B,DI,F,B,D nằm trên đường tròn đường kính IBIB.)

c) Tứ giác IDCEIDCE nội tiếp.

Xét tứ giác IDCEIDCE (các đỉnh theo thứ tự II, DD, CC, EE). Hai góc đối là góc tại DD và góc tại EE:
IDC^=90∘ (vì ID⊥BC),IEC^=90∘ (vì IE⊥CA).\widehat{IDC}=90^\circ\ (\text{vì } ID\perp BC),\qquad \widehat{IEC}=90^\circ\ (\text{vì } IE\perp CA).
Suy ra
IDC^+IEC^=90∘+90∘=180∘.\widehat{IDC}+\widehat{IEC}=90^\circ+90^\circ=180^\circ.
Vậy tứ giác IDCEIDCE nội tiếp (đpcm).
(DD và EE cùng nhìn đoạn ICIC dưới góc vuông nên I,D,C,EI,D,C,E nằm trên đường tròn đường kính ICIC.)

Kết luận. Cả ba tứ giác IEAFIEAF, IFBDIFBD, IDCEIDCE đều là tứ giác nội tiếp (lần lượt nội tiếp các đường tròn đường kính IAIA, IBIB, ICIC).

Đáp số

đpcmđpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.