Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.39 trang 60 SBT Toán 9

Chương IX. Đường tròn ngoại tiếp và đường tròn nội tiếp

Đề bài

Cho tam giác đều ABCABC nội tiếp đường tròn (O)(O) như Hình 9.14. Hãy cho biết các phép quay thuận chiều lần lượt 120∘120^\circ; 240∘240^\circ; 360∘360^\circ với tâm OO biến các đỉnh AA, BB, CC thành những điểm nào.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 60 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 9.14: Tam giác đều ABCABC nội tiếp đường tròn tâm OO. Đỉnh AA ở trên đỉnh, BB ở dưới bên trái, CC ở dưới bên phải. OO là tâm, nối với ba đỉnh; góc AOB^=120∘\widehat{AOB} = 120^\circ được đánh dấu tại tâm.

Lời giải

Nhận xét ban đầu. Tam giác ABCABC đều nội tiếp đường tròn (O)(O) nên OO là tâm của tam giác và ba đỉnh AA, BB, CC chia đường tròn thành ba cung bằng nhau. Do đó ba góc ở tâm bằng nhau:
AOB^=BOC^=COA^=120∘.\widehat{AOB}=\widehat{BOC}=\widehat{COA}=120^\circ.
Vì AA ở trên đỉnh, BB ở dưới bên trái, CC ở dưới bên phải nên khi đi thuận chiều kim đồng hồ từ AA ta lần lượt gặp các đỉnh theo thứ tự: A→C→B→AA\to C\to B\to A. Mỗi bước (quay 120∘120^\circ thuận chiều) biến một đỉnh thành đỉnh liền kề theo thứ tự này. Mọi điểm đều cách OO cùng một khoảng (bằng bán kính), nên phép quay tâm OO biến đỉnh này thành đỉnh kia.

a) Phép quay thuận chiều 120∘120^\circ tâm OO.
Quay 120∘120^\circ thuận chiều ứng với một bước trong thứ tự A→C→B→AA\to C\to B\to A:
- A↦CA\mapsto C;
- B↦AB\mapsto A;
- C↦BC\mapsto B.

b) Phép quay thuận chiều 240∘240^\circ tâm OO.
Vì 240∘=2×120∘240^\circ=2\times120^\circ nên đây là hai bước liên tiếp theo thứ tự A→C→B→AA\to C\to B\to A:
- A↦C↦BA\mapsto C\mapsto B, tức A↦BA\mapsto B;
- B↦A↦CB\mapsto A\mapsto C, tức B↦CB\mapsto C;
- C↦B↦AC\mapsto B\mapsto A, tức C↦AC\mapsto A.

c) Phép quay thuận chiều 360∘360^\circ tâm OO.
Quay một vòng trọn vẹn 360∘360^\circ đưa mỗi điểm về đúng vị trí cũ:
- A↦AA\mapsto A;
- B↦BB\mapsto B;
- C↦CC\mapsto C.

Kiểm tra lại. Vì tam giác đều nên mỗi cung giữa hai đỉnh là 120∘120^\circ; sau 120∘120^\circ mỗi đỉnh sang đỉnh kế tiếp (thuận chiều), sau 240∘240^\circ sang đỉnh cách hai bước, sau 360∘360^\circ trở về chính nó — phù hợp.

Đáp số

120°: A→C, B→A, C→B240°: A→B, B→C, C→A360°: A→A, B→B, C→C

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.