Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.38 trang 60 SBT Toán 9

Chương IX. Đường tròn ngoại tiếp và đường tròn nội tiếp

Đề bài

Cho A′A', B′B', C′C', D′D', E′E', F′F' là trung điểm các cạnh ABAB, BCBC, CDCD, DEDE, EFEF, FAFA của lục giác đều ABCDEFABCDEF. Chứng minh rằng A′B′C′D′E′F′A'B'C'D'E'F' là một lục giác đều.

Lời giải

Phân tích: Lục giác đều ABCDEFABCDEF có một đường tròn ngoại tiếp tâm OO (tâm của lục giác). Ta sẽ chứng minh sáu trung điểm A′,B′,C′,D′,E′,F′A', B', C', D', E', F' cũng nằm trên một đường tròn tâm OO và chia đường tròn đó thành sáu cung bằng nhau, từ đó suy ra A′B′C′D′E′F′A'B'C'D'E'F' là lục giác đều.

Bước 1. Gọi OO là tâm của lục giác đều ABCDEFABCDEF.

Vì ABCDEFABCDEF là lục giác đều nên OO cách đều các đỉnh:
OA=OB=OC=OD=OE=OF=R,OA = OB = OC = OD = OE = OF = R,
và các góc ở tâm bằng nhau:
AOB^=BOC^=COD^=DOE^=EOF^=FOA^=360∘6=60∘.\widehat{AOB} = \widehat{BOC} = \widehat{COD} = \widehat{DOE} = \widehat{EOF} = \widehat{FOA} = \dfrac{360^\circ}{6} = 60^\circ.

Bước 2. Các trung điểm cách đều tâm OO.

Xét tam giác OABOAB có OA=OB=ROA = OB = R và AOB^=60∘\widehat{AOB} = 60^\circ, nên tam giác OABOAB là tam giác đều cạnh RR. Vì A′A' là trung điểm của ABAB nên OA′OA' là đường trung tuyến (đồng thời là đường cao) của tam giác đều này, do đó:
OA′=R⋅cos⁡30∘=R32.OA' = R\cdot\cos 30^\circ = \dfrac{R\sqrt{3}}{2}.

Làm hoàn toàn tương tự với các tam giác đều OBC,OCD,ODE,OEF,OFAOBC, OCD, ODE, OEF, OFA (chúng bằng nhau), ta được:
OA′=OB′=OC′=OD′=OE′=OF′=R32.OA' = OB' = OC' = OD' = OE' = OF' = \dfrac{R\sqrt{3}}{2}.

Vậy sáu điểm A′,B′,C′,D′,E′,F′A', B', C', D', E', F' cùng nằm trên một đường tròn tâm OO, bán kính r=R32r = \dfrac{R\sqrt{3}}{2}.

Bước 3. Các góc ở tâm giữa hai trung điểm liên tiếp đều bằng 60∘60^\circ.

Trong tam giác đều (cũng là tam giác cân) OABOAB, đường trung tuyến OA′OA' đồng thời là đường phân giác của góc AOB^\widehat{AOB}, nên
AOA′^=A′OB^=12AOB^=30∘.\widehat{AOA'} = \widehat{A'OB} = \dfrac{1}{2}\widehat{AOB} = 30^\circ.
Tương tự, OB′OB' là phân giác của BOC^\widehat{BOC} nên BOB′^=12BOC^=30∘.\widehat{BOB'} = \dfrac{1}{2}\widehat{BOC} = 30^\circ.

Do tia OBOB nằm giữa hai tia OA′OA' và OB′OB', ta có:
A′OB′^=A′OB^+BOB′^=30∘+30∘=60∘.\widehat{A'OB'} = \widehat{A'OB} + \widehat{BOB'} = 30^\circ + 30^\circ = 60^\circ.

Lập luận tương tự cho mọi cặp liên tiếp, ta được:
A′OB′^=B′OC′^=C′OD′^=D′OE′^=E′OF′^=F′OA′^=60∘.\widehat{A'OB'} = \widehat{B'OC'} = \widehat{C'OD'} = \widehat{D'OE'} = \widehat{E'OF'} = \widehat{F'OA'} = 60^\circ.

Bước 4. Kết luận.

Sáu điểm A′,B′,C′,D′,E′,F′A', B', C', D', E', F' nằm trên đường tròn tâm OO và chia đường tròn này thành sáu cung bằng nhau (mỗi góc ở tâm đều bằng 60∘60^\circ). Khi đó:

- Các cạnh A′B′,B′C′,C′D′,D′E′,E′F′,F′A′A'B', B'C', C'D', D'E', E'F', F'A' là các dây căng những cung bằng nhau nên bằng nhau.
- Mỗi góc của đa giác là góc nội tiếp chắn cung gồm bốn cung nhỏ bằng nhau, nên các góc bằng nhau.

Vậy A′B′C′D′E′F′A'B'C'D'E'F' có sáu cạnh bằng nhau và sáu góc bằng nhau, tức là một lục giác đều (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.