Giải Bài 5.27 trang 71 SBT Toán 9
Đề bài
Cho tam giác có và đường cao (H.5.12).
a) Trong các điểm , và , điểm nào nằm trong, điểm nào nằm trên và điểm nào nằm ngoài đường tròn ? Vì sao?
b) Xác định vị trí của điểm trên đoạn trong mỗi trường hợp sau:
• Đường tròn và đường tròn tiếp xúc với nhau;
• Đường tròn và đường tròn cắt nhau;
• Đường tròn và đường tròn không giao nhau.
Hình 5.12: Tam giác với đỉnh ở trên, cạnh đáy nằm ngang ( bên trái, bên phải). là đường cao hạ từ vuông góc với tại (có kí hiệu góc vuông tại ). nên gần hơn.
Lời giải
a) Vị trí của , , đối với đường tròn
Đường tròn có tâm , bán kính . Để xét vị trí một điểm ta so sánh khoảng cách với .
- Điểm : nên nằm trên đường tròn .
- Điểm : Vì là đường cao nên tại . Trong tam giác vuông (vuông tại ), cạnh là cạnh huyền nên là cạnh lớn nhất:
Do nên nằm trong đường tròn .
- Điểm : Theo giả thiết . Do nên nằm ngoài đường tròn .
Kết luận: nằm trong, nằm trên, nằm ngoài đường tròn .
b) Xác định vị trí điểm trên đoạn
Hai đường tròn là bán kính và bán kính . Hai tâm , cách nhau một khoảng
Vì nằm trên đoạn nên , suy ra .
Ta so sánh với và .
Vì và nên luôn có . Do đó hai đường tròn không bao giờ ở trường hợp đựng nhau/tiếp xúc trong; chỉ còn phụ thuộc vào việc so sánh với .
Mà , nên:
• Hai đường tròn tiếp xúc nhau (tiếp xúc ngoài): .
Vậy là điểm trên sao cho (chính là giao điểm của đường tròn với cạnh ).
• Hai đường tròn cắt nhau: , tức .
Vậy nằm giữa và điểm có (tức ).
• Hai đường tròn không giao nhau (ở ngoài nhau): .
Vậy nằm giữa điểm có và (tức ).
Kết luận: Gọi là điểm trên với . Khi đó:
- Tiếp xúc khi ();
- Cắt nhau khi nằm giữa và ();
- Không giao nhau khi nằm giữa và ().
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.