Sách bài tập Toán 8 Tập một

Giải Bài 3.30 trang 44 SBT Toán 8

Bài tập cuối chương III

Đề bài

Khái niệm tam giác, tứ giác có thể mở rộng thành khái niệm nn – giác (nn là số tự nhiên lớn hơn 2) như sau:
nn – giác là hình tạo bởi nn đoạn thẳng (gọi là cạnh của nn – giác) A0A1A_0A_1, A1A2A_1A_2, …, An−1AnA_{n-1}A_n, AnA0A_nA_0 (các điểm A0A_0, A1A_1, …, AnA_n gọi là đỉnh của nn – giác), trong đó không có ba đỉnh nào cùng nằm trên một đường thẳng và hình nằm về một phía đối với mỗi đường thẳng chứa một cạnh.
Khi n=3,4,5,6,7,8n = 3, 4, 5, 6, 7, 8, nn – giác còn được gọi lần lượt là tam giác, tứ giác, ngũ giác, lục giác, thất giác, bát giác.
Hai đỉnh của nn – giác gọi là kề nhau nếu chúng là hai đỉnh của một cạnh của nn – giác.
Đoạn thẳng nối hai đỉnh không kề nhau của nn – giác gọi là một đường chéo của nn – giác.

a) Chứng minh qua mỗi đỉnh của nn – giác, có n−3n-3 đường chéo của nn – giác. Từ đó suy ra nn – giác có n(n−3)2\dfrac{n(n-3)}{2} đường chéo.

b) Hãy vẽ tất cả các đường chéo của một ngũ giác (n=5n=5).

Lời giải

a) Chứng minh qua mỗi đỉnh có n−3n-3 đường chéo và nn – giác có n(n−3)2\dfrac{n(n-3)}{2} đường chéo

Xét một đỉnh bất kì AA của nn – giác. Vì nn – giác có nn đỉnh nên ngoài đỉnh AA còn lại n−1n-1 đỉnh khác. Nối AA với mỗi đỉnh trong n−1n-1 đỉnh đó, ta được n−1n-1 đoạn thẳng.

Trong n−1n-1 đoạn thẳng này:
- Có 22 đoạn thẳng nối AA với hai đỉnh kề với AA (hai đỉnh nằm cùng một cạnh với AA). Hai đoạn này là cạnh của nn – giác, không phải đường chéo.
- Các đoạn còn lại nối AA với các đỉnh không kề AA, mỗi đoạn là một đường chéo.

Do đó, số đường chéo đi qua đỉnh AA là:
(n−1)−2=n−3.(n-1)-2 = n-3.

Vì AA là đỉnh tùy ý nên qua mỗi đỉnh của nn – giác đều có n−3n-3 đường chéo (đpcm).

Bây giờ đếm tổng số đường chéo. Mỗi đỉnh có n−3n-3 đường chéo, nn – giác có nn đỉnh nên nếu đếm theo từng đỉnh ta được n(n−3)n(n-3) đường chéo. Tuy nhiên, mỗi đường chéo có hai đầu mút là hai đỉnh, nên nó được đếm hai lần (một lần ở mỗi đầu). Vì vậy số đường chéo thực sự là:
n(n−3)2.\frac{n(n-3)}{2}.

Vậy nn – giác có n(n−3)2\dfrac{n(n-3)}{2} đường chéo (đpcm).

b) Vẽ tất cả các đường chéo của một ngũ giác (n=5n=5)

Với n=5n=5: qua mỗi đỉnh có n−3=5−3=2n-3 = 5-3 = 2 đường chéo, và tổng số đường chéo là:
n(n−3)2=5⋅(5−3)2=5⋅22=5 (đường chéo).\frac{n(n-3)}{2}=\frac{5\cdot(5-3)}{2}=\frac{5\cdot 2}{2}=5 \text{ (đường chéo).}

Gọi ngũ giác là ABCDEABCDE (các đỉnh lấy theo thứ tự). Hai đỉnh kề nhau tạo thành cạnh: AB, BC, CD, DE, EAAB,\ BC,\ CD,\ DE,\ EA. Nối các cặp đỉnh không kề nhau ta được 55 đường chéo:
AC,AD,BD,BE,CE.AC,\quad AD,\quad BD,\quad BE,\quad CE.

Khi vẽ đủ 55 đường chéo này, chúng cắt nhau bên trong và tạo thành một ngôi sao năm cánh nội tiếp trong ngũ giác:

```
A
/ \
/ \
/ \
E - - - B
| \ / |
| X | (các đường chéo AC, AD, BD, BE, CE
| / \ | cắt nhau tạo ngôi sao bên trong)
D - - - C
```

Kiểm tra: mỗi đỉnh (A,B,C,D,EA,B,C,D,E) đều xuất phát đúng 22 đường chéo, tổng cộng 55 đường chéo — khớp với công thức n(n−3)2\dfrac{n(n-3)}{2}.

Đáp số

đpcmNgũ giác có 5 đường chéo: AC, AD, BD, BE, CE

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.