Giải Bài 1 trang 60 SBT Toán 5
Đề bài
Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng.
Mai có hình khai triển như hình sau:
Hỏi Mai có thể gấp được hình lập phương nào dưới đây?
A.
B.
C.
D.
Mô tả hình bằng lời
Hình khai triển của một hình lập phương gồm 6 ô vuông sắp theo dạng chữ thập lệch: hàng trên có 3 ô liền nhau (ô thứ nhất vẽ hình tròn rỗng, ô thứ hai vẽ chấm tròn đậm, ô thứ ba để trống); phía dưới ô thứ ba của hàng trên có thêm 3 ô liền nhau (ô thứ nhất vẽ hình vuông nhỏ rỗng, ô thứ hai để trống, ô thứ ba được tô xám). Bốn phương án A, B, C, D là bốn hình lập phương vẽ ở dạng khối 3D: A) mặt trên vẽ hình vuông nhỏ; B) mặt bên vẽ hình tròn; C) mặt trên vẽ hình vuông nhỏ và một mặt bên được tô xám; D) mặt trước vẽ hình vuông nhỏ và một mặt bên được tô xám.
Lời giải
Phân tích hình khai triển
6 ô được xếp thành hai hàng, mỗi hàng có 3 ô liền nhau:
- Hàng trên: hình tròn $\bigcirc$ — chấm tròn đậm $\bullet$ — ô trống.
- Hàng dưới (bắt đầu ngay phía dưới *ô trống* của hàng trên): hình vuông nhỏ $\square$ — ô trống — ô tô xám $\blacksquare$.
Tìm các mặt đối diện khi gấp lại
Khi gấp một dãy gồm 3 ô thẳng hàng thành hình lập phương thì hai ô ở hai đầu là hai mặt đối diện, còn ô ở giữa kề với cả hai ô kia.
- Hàng trên ($\bigcirc$ — $\bullet$ — trống): hình tròn $\bigcirc$ đối diện với ô trống (ở đầu kia).
- Hàng dưới ($\square$ — trống — $\blacksquare$): hình vuông nhỏ $\square$ đối diện với ô tô xám $\blacksquare$.
- Hai mặt còn lại là chấm đậm $\bullet$ và ô trống còn lại, vậy chúng là cặp đối diện thứ ba.
Ba cặp mặt đối diện:
| Cặp mặt đối diện |
|---|
| hình tròn $\bigcirc$ ↔ ô trống |
| hình vuông $\square$ ↔ ô tô xám $\blacksquare$ |
| chấm đậm $\bullet$ ↔ ô trống |
Hai mặt đối diện thì không bao giờ cùng nhìn thấy trên một khối lập phương vẽ ở dạng 3D (ta chỉ thấy các mặt kề nhau).
Xét từng đáp án
- C và D: đều vẽ *hình vuông nhỏ* $\square$ cùng với *mặt tô xám* $\blacksquare$. Nhưng $\square$ và $\blacksquare$ là hai mặt đối diện nên không thể cùng xuất hiện → loại C, D.
- B: mặt vẽ *hình tròn* $\bigcirc$. Vì $\bigcirc$ đối diện với một ô trống, nên quanh mặt tròn chỉ còn đúng một ô trống kề (ô trống kia ở phía đối diện, không nhìn thấy cùng được). Do đó không thể thấy hình tròn nằm giữa hai mặt trống như hình B → loại B.
- A: mặt vẽ *hình vuông nhỏ* $\square$. Vì $\square$ chỉ đối diện với mặt xám $\blacksquare$, nên bốn mặt còn lại — trong đó có cả hai ô trống — đều kề với $\square$, mà hai ô trống này lại kề nhau. Vì vậy có thể nhìn thấy mặt vuông nhỏ cùng hai mặt trống → phù hợp với hình A.
Kết luận: Mai gấp được hình lập phương A.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.