Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 41 trang 72 SBT Toán 11

Bài tập ôn tập cuối chương

Đề bài

Cho hình lăng trụ tam giác ABC.A′B′C′ABC.A'B'C' có đáy ABCABC là tam giác đều cạnh bằng aa, tam giác AB′C′AB'C' cân tại AA, mặt phẳng (AB′C′)(AB'C') vuông góc với mặt phẳng (A′B′C′)(A'B'C') và AA′=a3AA' = a\sqrt{3}.

a) Chứng minh rằng BCC′B′BCC'B' là hình chữ nhật.

b) Tính theo aa thể tích khối lăng trụ ABC.A′B′C′ABC.A'B'C'.

c) Tính góc giữa đường thẳng AA′AA' và mặt phẳng (A′B′C′)(A'B'C').

Lời giải

Gọi MM là trung điểm của B′C′B'C'.

Vì ABC.A′B′C′ABC.A'B'C' là lăng trụ nên mặt trên A′B′C′A'B'C' là tam giác đều cạnh aa, do đó A′M⊥B′C′A'M \perp B'C' và A′M=a32A'M = \dfrac{a\sqrt3}{2}.

Tam giác AB′C′AB'C' cân tại AA nên trung tuyến AM⊥B′C′AM \perp B'C'.

Hai mặt phẳng (AB′C′)(AB'C') và (A′B′C′)(A'B'C') cắt nhau theo giao tuyến B′C′B'C'; mà AM⊥B′C′AM \perp B'C', A′M⊥B′C′A'M \perp B'C' nên góc giữa hai mặt phẳng chính là AMA′^\widehat{AMA'}. Theo giả thiết (AB′C′)⊥(A′B′C′)(AB'C') \perp (A'B'C') nên AMA′^=90∘\widehat{AMA'} = 90^\circ, tức AM⊥A′MAM \perp A'M.

Từ AM⊥B′C′AM \perp B'C' và AM⊥A′MAM \perp A'M (hai đường cắt nhau trong (A′B′C′)(A'B'C')) suy ra:
AM⊥(A′B′C′).AM \perp (A'B'C').

a) Chứng minh BCC′B′BCC'B' là hình chữ nhật.

Ta có B′C′⊥A′MB'C' \perp A'M và B′C′⊥AMB'C' \perp AM, mà A′MA'M và AMAM cắt nhau nên:
B′C′⊥(AA′M).B'C' \perp (AA'M).
Đường thẳng AA′AA' nằm trong (AA′M)(AA'M) nên B′C′⊥AA′B'C' \perp AA'.

Trong lăng trụ, các cạnh bên song song: BB′∥AA′BB' \parallel AA', do đó B′C′⊥BB′B'C' \perp BB'.

Mặt bên BCC′B′BCC'B' của lăng trụ là hình bình hành, lại có một góc vuông (BB′C′^=90∘\widehat{BB'C'} = 90^\circ) nên BCC′B′BCC'B' là hình chữ nhật (đpcm).

b) Thể tích khối lăng trụ.

Xét tam giác AMA′AMA' vuông tại MM, có cạnh huyền AA′=a3AA' = a\sqrt3 và A′M=a32A'M = \dfrac{a\sqrt3}{2}. Suy ra chiều cao:
AM=AA′2−A′M2=3a2−3a24=9a24=3a2.AM = \sqrt{AA'^2 - A'M^2} = \sqrt{3a^2 - \frac{3a^2}{4}} = \sqrt{\frac{9a^2}{4}} = \frac{3a}{2}.

Vì AM⊥(A′B′C′)AM \perp (A'B'C') nên AMAM là chiều cao của lăng trụ (khoảng cách giữa hai mặt đáy song song). Diện tích đáy:
SA′B′C′=a234.S_{A'B'C'} = \frac{a^2\sqrt3}{4}.

Vậy:
V=SA′B′C′⋅AM=a234⋅3a2=338a3.V = S_{A'B'C'} \cdot AM = \frac{a^2\sqrt3}{4} \cdot \frac{3a}{2} = \frac{3\sqrt3}{8}a^3.

c) Góc giữa đường thẳng AA′AA' và mặt phẳng (A′B′C′)(A'B'C').

Vì AM⊥(A′B′C′)AM \perp (A'B'C') nên MM là hình chiếu vuông góc của AA lên (A′B′C′)(A'B'C'). Do đó hình chiếu của AA′AA' lên mặt phẳng này là A′MA'M, và góc giữa AA′AA' với (A′B′C′)(A'B'C') là AA′M^\widehat{AA'M}.

Trong tam giác AMA′AMA' vuông tại MM:
sin⁡AA′M^=AMAA′=3a2a3=323=32.\sin\widehat{AA'M} = \frac{AM}{AA'} = \frac{\tfrac{3a}{2}}{a\sqrt3} = \frac{3}{2\sqrt3} = \frac{\sqrt3}{2}.

Vậy AA′M^=60∘\widehat{AA'M} = 60^\circ, tức góc giữa AA′AA' và (A′B′C′)(A'B'C') bằng 60∘60^\circ.

Đáp số

đpcmV=338a3≈0,65 a3V = \dfrac{3\sqrt3}{8}a^3 \approx 0,65\,a^360∘60^\circ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.