Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 40 trang 72 SBT Toán 11

Bài tập ôn tập cuối chương

Đề bài

Cho hình chóp đều S.ABCDS.ABCD có đáy ABCDABCD là hình vuông cạnh bằng aa và SA=a2SA = a\sqrt{2}.

a) Tính theo aa thể tích khối chóp S.ABCDS.ABCD.

b) Tính theo aa khoảng cách giữa hai đường thẳng ADAD và SBSB.

Lời giải

Thiết lập. Gọi OO là tâm hình vuông ABCDABCD (giao điểm hai đường chéo). Vì S.ABCDS.ABCD là hình chóp đều nên SO⊥(ABCD)SO \perp (ABCD) và OO là chân đường cao.

Hình vuông cạnh aa có đường chéo AC=a2AC = a\sqrt{2}, suy ra
OA=AC2=a22.OA = \frac{AC}{2} = \frac{a\sqrt{2}}{2}.

Tam giác SOASOA vuông tại OO nên
SO2=SA2−OA2=(a2)2−(a22)2=2a2−a22=3a22.SO^2 = SA^2 - OA^2 = (a\sqrt{2})^2 - \left(\frac{a\sqrt{2}}{2}\right)^2 = 2a^2 - \frac{a^2}{2} = \frac{3a^2}{2}.
SO=a62.SO = \frac{a\sqrt{6}}{2}.

a) Thể tích khối chóp S.ABCDS.ABCD.

Diện tích đáy: SABCD=a2S_{ABCD} = a^2.

V=13⋅SABCD⋅SO=13⋅a2⋅a62=a366.V = \frac{1}{3} \cdot S_{ABCD} \cdot SO = \frac{1}{3} \cdot a^2 \cdot \frac{a\sqrt{6}}{2} = \frac{a^3\sqrt{6}}{6}.

b) Khoảng cách giữa hai đường thẳng ADAD và SBSB.

Vì AD∥BCAD \parallel BC mà BC⊂(SBC)BC \subset (SBC) nên AD∥(SBC)AD \parallel (SBC). Do đó
d(AD,SB)=d(AD,(SBC))=d(A,(SBC)).d(AD, SB) = d\big(AD, (SBC)\big) = d\big(A, (SBC)\big).

Lại có AD∥(SBC)AD \parallel (SBC) và OO là trung điểm ACAC nên thay vì tính từ AA ta dùng hệ toạ độ cho gọn. Chọn OO làm gốc, với
A(−a2,−a2,0), B(a2,−a2,0), C(a2,a2,0), S(0,0,a62).A\left(-\tfrac{a}{2}, -\tfrac{a}{2}, 0\right),\ B\left(\tfrac{a}{2}, -\tfrac{a}{2}, 0\right),\ C\left(\tfrac{a}{2}, \tfrac{a}{2}, 0\right),\ S\left(0,0,\tfrac{a\sqrt{6}}{2}\right).

Mặt phẳng (SBC)(SBC) có cặp vectơ chỉ phương BC⃗=(0,a,0)\vec{BC} = (0, a, 0) và BS⃗=(−a2,a2,a62)\vec{BS} = \left(-\tfrac{a}{2}, \tfrac{a}{2}, \tfrac{a\sqrt{6}}{2}\right), nên vectơ pháp tuyến
n⃗=BC⃗×BS⃗=(a262, 0, a22) ∥ (6, 0, 1).\vec{n} = \vec{BC} \times \vec{BS} = \left(\tfrac{a^2\sqrt{6}}{2},\ 0,\ \tfrac{a^2}{2}\right)\ \parallel\ \left(\sqrt{6},\ 0,\ 1\right).

Phương trình (SBC)(SBC) qua BB: 6(x−a2)+z=0⇔6 x+z−a62=0.\sqrt{6}\left(x - \tfrac{a}{2}\right) + z = 0 \Leftrightarrow \sqrt{6}\,x + z - \tfrac{a\sqrt{6}}{2} = 0.

Khoảng cách từ A(−a2,−a2,0)A\left(-\tfrac{a}{2}, -\tfrac{a}{2}, 0\right):
d(A,(SBC))=∣6⋅(−a2)+0−a62∣(6)2+12=a67=a427.d\big(A, (SBC)\big) = \frac{\left|\sqrt{6}\cdot(-\tfrac{a}{2}) + 0 - \tfrac{a\sqrt{6}}{2}\right|}{\sqrt{(\sqrt{6})^2 + 1^2}} = \frac{a\sqrt{6}}{\sqrt{7}} = \frac{a\sqrt{42}}{7}.

Vậy d(AD,SB)=a427≈0,926 a.d(AD, SB) = \dfrac{a\sqrt{42}}{7} \approx 0{,}926\,a.

Kiểm tra: SO=a62SO = \tfrac{a\sqrt6}{2} cho V=a366V=\tfrac{a^3\sqrt6}{6} ✓; khoảng cách a427\tfrac{a\sqrt{42}}{7} nhỏ hơn SOSO và dương, hợp lí.

Đáp số

V=a366V = \dfrac{a^3\sqrt{6}}{6}d(AD,SB)=a427≈0,926 ad(AD, SB) = \dfrac{a\sqrt{42}}{7} \approx 0{,}926\,a

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.