Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 9.47 trang 66 SBT Toán 11

Bài tập cuối chương IX

Đề bài

Viết phương trình tiếp tuyến của đồ thị hàm số y=(x2−1)2−3y = (x^2 - 1)^2 - 3 tại các giao điểm của nó với đồ thị hàm số y=10−x2y = 10 - x^2.

Lời giải

Bước 1. Tìm hoành độ giao điểm của hai đồ thị.

Xét phương trình hoành độ giao điểm:
(x2−1)2−3=10−x2.(x^2-1)^2 - 3 = 10 - x^2.
Khai triển (x2−1)2=x4−2x2+1(x^2-1)^2 = x^4 - 2x^2 + 1, ta được:
x4−2x2+1−3=10−x2  ⟺  x4−x2−12=0.x^4 - 2x^2 + 1 - 3 = 10 - x^2 \iff x^4 - x^2 - 12 = 0.
Đặt t=x2 (t≥0)t = x^2 \ (t \ge 0), phương trình trở thành t2−t−12=0  ⟺  (t−4)(t+3)=0t^2 - t - 12 = 0 \iff (t-4)(t+3) = 0, suy ra t=4t = 4 (nhận) hoặc t=−3t = -3 (loại).

Với t=4t = 4: x2=4  ⟺  x=2x^2 = 4 \iff x = 2 hoặc x=−2x = -2.

Tung độ tương ứng (thay vào y=10−x2y = 10 - x^2): tại x=±2x = \pm 2 thì y=10−4=6y = 10 - 4 = 6.

Vậy hai giao điểm là A(2; 6)A(2;\,6) và B(−2; 6)B(-2;\,6).

Bước 2. Tính đạo hàm của hàm số y=(x2−1)2−3y = (x^2-1)^2 - 3.

y′=2(x2−1)⋅(x2−1)′=2(x2−1)⋅2x=4x(x2−1).y' = 2(x^2-1)\cdot(x^2-1)' = 2(x^2-1)\cdot 2x = 4x(x^2-1).

Bước 3. Viết phương trình tiếp tuyến tại từng giao điểm.

Phương trình tiếp tuyến tại điểm có hoành độ x0x_0 là y=y′(x0)(x−x0)+y0y = y'(x_0)(x - x_0) + y_0.

a) Tại A(2; 6)A(2;\,6):
y′(2)=4⋅2⋅(22−1)=8⋅3=24.y'(2) = 4\cdot 2\cdot(2^2-1) = 8\cdot 3 = 24.
Tiếp tuyến: y=24(x−2)+6=24x−48+6y = 24(x - 2) + 6 = 24x - 48 + 6, tức là y=24x−42y = 24x - 42.

b) Tại B(−2; 6)B(-2;\,6):
y′(−2)=4⋅(−2)⋅((−2)2−1)=−8⋅3=−24.y'(-2) = 4\cdot(-2)\cdot((-2)^2-1) = -8\cdot 3 = -24.
Tiếp tuyến: y=−24(x+2)+6=−24x−48+6y = -24(x + 2) + 6 = -24x - 48 + 6, tức là y=−24x−42y = -24x - 42.

Kiểm tra lại: Tại x=2x = 2, giá trị hàm (x2−1)2−3=(4−1)2−3=9−3=6(x^2-1)^2 - 3 = (4-1)^2 - 3 = 9 - 3 = 6 đúng là tung độ AA; tương tự với BB. Hai tiếp tuyến cắt nhau tại x=0, y=−42x = 0,\ y = -42 (do tính đối xứng của đồ thị qua trục OyOy), phù hợp.

Kết luận: Có hai tiếp tuyến cần tìm là y=24x−42y = 24x - 42 và y=−24x−42y = -24x - 42.

Đáp số

Tại (2; 6): y = 24x − 42Tại (−2; 6): y = −24x − 42

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.