Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 9.4 trang 57 SBT Toán 11

Bài 25. Hai mặt phẳng vuông góc

Đề bài

Tính đạo hàm của hàm số:

a) y=ax2y = ax^2 (aa là hằng số) tại điểm x0x_0 bất kì.

b) y=1x−1y = \dfrac{1}{x-1} tại điểm x0x_0 bất kì, x0≠1x_0 \ne 1.

Lời giải

a) Xét hàm số y=f(x)=ax2y = f(x) = ax^2 tại điểm x0x_0 bất kì.

Với số gia Δx\Delta x của biến tại x0x_0, số gia tương ứng của hàm số là:
Δy=f(x0+Δx)−f(x0)=a(x0+Δx)2−ax02\Delta y = f(x_0 + \Delta x) - f(x_0) = a(x_0 + \Delta x)^2 - ax_0^2
=a(x02+2x0 Δx+(Δx)2)−ax02=2ax0 Δx+a(Δx)2.= a\left(x_0^2 + 2x_0\,\Delta x + (\Delta x)^2\right) - ax_0^2 = 2ax_0\,\Delta x + a(\Delta x)^2.

Lập tỉ số và tính giới hạn:
ΔyΔx=2ax0 Δx+a(Δx)2Δx=2ax0+a Δx.\dfrac{\Delta y}{\Delta x} = \dfrac{2ax_0\,\Delta x + a(\Delta x)^2}{\Delta x} = 2ax_0 + a\,\Delta x.
f′(x0)=lim⁡Δx→0ΔyΔx=lim⁡Δx→0(2ax0+a Δx)=2ax0.f'(x_0) = \lim_{\Delta x \to 0} \dfrac{\Delta y}{\Delta x} = \lim_{\Delta x \to 0} \left(2ax_0 + a\,\Delta x\right) = 2ax_0.

Vậy y′(x0)=2ax0y'(x_0) = 2ax_0.

b) Xét hàm số y=f(x)=1x−1y = f(x) = \dfrac{1}{x-1} tại điểm x0x_0 bất kì, x0≠1x_0 \ne 1.

Với số gia Δx\Delta x (đủ nhỏ để x0+Δx≠1x_0 + \Delta x \ne 1), số gia tương ứng của hàm số là:
Δy=1(x0+Δx)−1−1x0−1=(x0−1)−(x0+Δx−1)(x0+Δx−1)(x0−1)\Delta y = \dfrac{1}{(x_0 + \Delta x) - 1} - \dfrac{1}{x_0 - 1} = \dfrac{(x_0 - 1) - (x_0 + \Delta x - 1)}{(x_0 + \Delta x - 1)(x_0 - 1)}
=−Δx(x0+Δx−1)(x0−1).= \dfrac{-\Delta x}{(x_0 + \Delta x - 1)(x_0 - 1)}.

Lập tỉ số và tính giới hạn:
ΔyΔx=−1(x0+Δx−1)(x0−1).\dfrac{\Delta y}{\Delta x} = \dfrac{-1}{(x_0 + \Delta x - 1)(x_0 - 1)}.
f′(x0)=lim⁡Δx→0ΔyΔx=lim⁡Δx→0−1(x0+Δx−1)(x0−1)=−1(x0−1)(x0−1)=−1(x0−1)2.f'(x_0) = \lim_{\Delta x \to 0} \dfrac{\Delta y}{\Delta x} = \lim_{\Delta x \to 0} \dfrac{-1}{(x_0 + \Delta x - 1)(x_0 - 1)} = \dfrac{-1}{(x_0 - 1)(x_0 - 1)} = -\dfrac{1}{(x_0 - 1)^2}.

Vậy y′(x0)=−1(x0−1)2y'(x_0) = -\dfrac{1}{(x_0 - 1)^2}.

Đáp số

y′(x0)=2ax0y'(x_0) = 2ax_0y′(x0)=−1(x0−1)2y'(x_0) = -\dfrac{1}{(x_0 - 1)^2}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.