Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 9.3 trang 57 SBT Toán 11

Bài 25. Hai mặt phẳng vuông góc

Đề bài

Cho hàm số f(x)={(x−1)2nếu x≥01−2xnếu x<0f(x) = \begin{cases} (x-1)^2 & \text{nếu } x \ge 0 \\ 1 - 2x & \text{nếu } x < 0 \end{cases}. Tính f′(0)f'(0).

Lời giải

Nhận xét. Hàm số cho bởi hai biểu thức khác nhau ở hai phía của điểm x=0x=0, nên để tính f′(0)f'(0) ta xét đạo hàm một bên theo định nghĩa (giới hạn của tỉ số f(x)−f(0)x−0\dfrac{f(x)-f(0)}{x-0}).

Giá trị hàm tại 00. Vì 0≥00\ge 0 nên dùng nhánh trên:
f(0)=(0−1)2=1.f(0)=(0-1)^2=1.

Đạo hàm bên phải (x→0+x\to 0^+, tức x>0x>0 nên f(x)=(x−1)2f(x)=(x-1)^2):
f′(0+)=lim⁡x→0+f(x)−f(0)x=lim⁡x→0+(x−1)2−1x=lim⁡x→0+x2−2xx=lim⁡x→0+(x−2)=−2.f'(0^+)=\lim_{x\to 0^+}\frac{f(x)-f(0)}{x}=\lim_{x\to 0^+}\frac{(x-1)^2-1}{x}=\lim_{x\to 0^+}\frac{x^2-2x}{x}=\lim_{x\to 0^+}(x-2)=-2.

Đạo hàm bên trái (x→0−x\to 0^-, tức x<0x<0 nên f(x)=1−2xf(x)=1-2x):
f′(0−)=lim⁡x→0−f(x)−f(0)x=lim⁡x→0−(1−2x)−1x=lim⁡x→0−−2xx=−2.f'(0^-)=\lim_{x\to 0^-}\frac{f(x)-f(0)}{x}=\lim_{x\to 0^-}\frac{(1-2x)-1}{x}=\lim_{x\to 0^-}\frac{-2x}{x}=-2.

Kết luận. Vì f′(0+)=f′(0−)=−2f'(0^+)=f'(0^-)=-2 nên hàm số có đạo hàm tại x=0x=0 và
f′(0)=−2.f'(0)=-2.

*Kiểm tra lại:* Hai biểu thức đều là hàm đa thức (liên tục, có đạo hàm), và tại x=0x=0 cả hai nhánh cho cùng giá trị 11 (hàm liên tục tại 00) cùng cùng độ dốc −2-2, nên kết quả f′(0)=−2f'(0)=-2 là hợp lí.

Đáp số

f′(0)=−2f'(0)=-2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.