Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.37 trang 41 SBT Toán 11

Bài tập cuối chương VII

Đề bài

Cho hình chóp S.ABCDS.ABCD có đáy ABCDABCD là hình thoi tâm OO, biết SO⊥(ABCD)SO \perp (ABCD), AC=2a3AC = 2a\sqrt{3}, BD=2aBD = 2a và khoảng cách từ điểm AA đến mặt phẳng (SBC)(SBC) bằng a32\dfrac{a\sqrt{3}}{2}. Tính theo aa thể tích khối chóp S.ABCDS.ABCD.

Lời giải

Phân tích đáy.

Tứ giác ABCDABCD là hình thoi tâm OO nên hai đường chéo vuông góc và cắt nhau tại trung điểm. Ta có:
OA=OC=AC2=a3,OB=OD=BD2=a.OA=OC=\dfrac{AC}{2}=a\sqrt3,\qquad OB=OD=\dfrac{BD}{2}=a.

Diện tích đáy:
SABCD=12⋅AC⋅BD=12⋅2a3⋅2a=2a23.S_{ABCD}=\dfrac12\cdot AC\cdot BD=\dfrac12\cdot 2a\sqrt3\cdot 2a=2a^2\sqrt3.

Quy khoảng cách từ AA về khoảng cách từ OO tới mặt phẳng (SBC)(SBC).

Vì OO là trung điểm của ACAC và C∈(SBC)C\in(SBC) nên đường thẳng ACAC cắt mặt phẳng (SBC)(SBC) tại CC. Do đó:
d(A,(SBC))d(O,(SBC))=CACO=2 ⇒ d(O,(SBC))=12 d(A,(SBC))=12⋅a32=a34.\dfrac{d\big(A,(SBC)\big)}{d\big(O,(SBC)\big)}=\dfrac{CA}{CO}=2\ \Rightarrow\ d\big(O,(SBC)\big)=\dfrac12\,d\big(A,(SBC)\big)=\dfrac12\cdot\dfrac{a\sqrt3}{2}=\dfrac{a\sqrt3}{4}.

Dựng khoảng cách từ OO tới (SBC)(SBC).

Trong mặt phẳng đáy, kẻ OH⊥BCOH\perp BC tại HH. Vì SO⊥(ABCD)SO\perp(ABCD) nên SO⊥BCSO\perp BC. Từ BC⊥OHBC\perp OH và BC⊥SOBC\perp SO suy ra BC⊥(SOH)BC\perp(SOH).

Trong tam giác SOHSOH, kẻ OK⊥SHOK\perp SH tại KK. Khi đó OK⊥BCOK\perp BC (vì BC⊥(SOH)BC\perp(SOH)) và OK⊥SHOK\perp SH, nên OK⊥(SBC)OK\perp(SBC). Vậy:
d(O,(SBC))=OK=a34.d\big(O,(SBC)\big)=OK=\dfrac{a\sqrt3}{4}.

Tính OHOH.

Tam giác OBCOBC vuông tại OO (hai đường chéo vuông góc), với OB=aOB=a, OC=a3OC=a\sqrt3:
BC=OB2+OC2=a2+3a2=2a.BC=\sqrt{OB^2+OC^2}=\sqrt{a^2+3a^2}=2a.
Đường cao OHOH ứng với cạnh huyền BCBC:
OH=OB⋅OCBC=a⋅a32a=a32.OH=\dfrac{OB\cdot OC}{BC}=\dfrac{a\cdot a\sqrt3}{2a}=\dfrac{a\sqrt3}{2}.

Tính đường cao SOSO.

Tam giác SOHSOH vuông tại OO có đường cao OKOK nên:
1OK2=1OH2+1SO2.\dfrac{1}{OK^2}=\dfrac{1}{OH^2}+\dfrac{1}{SO^2}.
Thay số:
1SO2=1OK2−1OH2=163a2−43a2=123a2=4a2 ⇒ SO=a2.\dfrac{1}{SO^2}=\dfrac{1}{OK^2}-\dfrac{1}{OH^2}=\dfrac{16}{3a^2}-\dfrac{4}{3a^2}=\dfrac{12}{3a^2}=\dfrac{4}{a^2}\ \Rightarrow\ SO=\dfrac{a}{2}.

Thể tích khối chóp.

VS.ABCD=13 SABCD⋅SO=13⋅2a23⋅a2=a333.V_{S.ABCD}=\dfrac13\,S_{ABCD}\cdot SO=\dfrac13\cdot 2a^2\sqrt3\cdot\dfrac{a}{2}=\dfrac{a^3\sqrt3}{3}.

Kiểm tra. Với OH=a32OH=\dfrac{a\sqrt3}{2}, SO=a2SO=\dfrac{a}{2} thì 1OK2=43a2+4a2=163a2\dfrac{1}{OK^2}=\dfrac{4}{3a^2}+\dfrac{4}{a^2}=\dfrac{16}{3a^2}, cho OK=a34OK=\dfrac{a\sqrt3}{4}, đúng bằng 12d(A,(SBC))\dfrac12 d(A,(SBC)). Kết quả nhất quán.

Đáp số

VS.ABCD=a333V_{S.ABCD}=\dfrac{a^3\sqrt3}{3} (với SO=a2SO=\dfrac{a}{2})

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.