Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.22 trang 34 SBT Toán 11

Bài 23. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng

Đề bài

Cho hình chóp đều S.ABCDS.ABCD có tất cả các cạnh bằng aa. Tính côsin góc giữa hai mặt phẳng sau:

a) Mặt phẳng (SAB)(SAB) và mặt phẳng (ABCD)(ABCD);

b) Mặt phẳng (SAB)(SAB) và mặt phẳng (SBC)(SBC).

Lời giải

Hình chóp đều S.ABCDS.ABCD có tất cả các cạnh bằng aa nên đáy ABCDABCD là hình vuông cạnh aa, các cạnh bên SA=SB=SC=SD=aSA=SB=SC=SD=a. Gọi OO là tâm hình vuông ABCDABCD thì SO⊥(ABCD)SO\perp(ABCD).

Tính đường cao: OA=AC2=a22OA=\dfrac{AC}{2}=\dfrac{a\sqrt2}{2}, suy ra
SO=SA2−OA2=a2−a22=a2=a22.SO=\sqrt{SA^2-OA^2}=\sqrt{a^2-\dfrac{a^2}{2}}=\dfrac{a}{\sqrt2}=\dfrac{a\sqrt2}{2}.

a) Góc giữa (SAB)(SAB) và (ABCD)(ABCD)

Gọi MM là trung điểm ABAB. Tam giác SABSAB đều cạnh aa nên SM⊥ABSM\perp AB và SM=a32SM=\dfrac{a\sqrt3}{2}. Trong đáy, OM⊥ABOM\perp AB (vì OMOM là đường trung trực của cạnh ABAB) và OM=a2OM=\dfrac{a}{2}.

Hai mặt phẳng (SAB)(SAB) và (ABCD)(ABCD) cắt nhau theo giao tuyến ABAB; do SM⊥ABSM\perp AB, OM⊥ABOM\perp AB nên góc giữa hai mặt phẳng là góc SMO^\widehat{SMO}.

Tam giác SOMSOM vuông tại OO (vì SO⊥(ABCD)SO\perp(ABCD)), nên
cos⁡SMO^=OMSM=a2a32=13=33.\cos\widehat{SMO}=\dfrac{OM}{SM}=\dfrac{\tfrac{a}{2}}{\tfrac{a\sqrt3}{2}}=\dfrac{1}{\sqrt3}=\dfrac{\sqrt3}{3}.

Kiểm tra: OM2+SO2=a24+a22=3a24=SM2OM^2+SO^2=\dfrac{a^2}{4}+\dfrac{a^2}{2}=\dfrac{3a^2}{4}=SM^2 (đúng).

Vậy côsin góc giữa (SAB)(SAB) và (ABCD)(ABCD) là 33\dfrac{\sqrt3}{3}.

b) Góc giữa (SAB)(SAB) và (SBC)(SBC)

Hai mặt phẳng này cắt nhau theo giao tuyến SBSB. Gọi HH là trung điểm SBSB.

Tam giác SABSAB đều cạnh aa nên AH⊥SBAH\perp SB và AH=a32AH=\dfrac{a\sqrt3}{2}.
Tam giác SBCSBC đều cạnh aa nên CH⊥SBCH\perp SB và CH=a32CH=\dfrac{a\sqrt3}{2}.

Do AH⊥SBAH\perp SB và CH⊥SBCH\perp SB nên góc phẳng nhị diện cạnh SBSB là góc AHC^\widehat{AHC}. Lại có AC=a2AC=a\sqrt2 (đường chéo hình vuông). Áp dụng định lí côsin trong tam giác AHCAHC:
cos⁡AHC^=AH2+CH2−AC22⋅AH⋅CH=3a24+3a24−2a22⋅3a24=−a223a22=−13.\cos\widehat{AHC}=\dfrac{AH^2+CH^2-AC^2}{2\cdot AH\cdot CH}=\dfrac{\tfrac{3a^2}{4}+\tfrac{3a^2}{4}-2a^2}{2\cdot\tfrac{3a^2}{4}}=\dfrac{-\tfrac{a^2}{2}}{\tfrac{3a^2}{2}}=-\dfrac{1}{3}.

Vì cos⁡AHC^=−13<0\cos\widehat{AHC}=-\dfrac13<0 nên AHC^\widehat{AHC} là góc tù. Góc giữa hai mặt phẳng luôn lấy giá trị không quá 90∘90^\circ, bằng góc bù của góc nhị diện đó, nên có côsin bằng
∣−13∣=13.\left|-\dfrac{1}{3}\right|=\dfrac{1}{3}.

Vậy côsin góc giữa (SAB)(SAB) và (SBC)(SBC) là 13\dfrac{1}{3}.

Đáp số

cos⁡=33≈0,577\cos=\dfrac{\sqrt3}{3}\approx 0{,}577cos⁡=13≈0,333\cos=\dfrac{1}{3}\approx 0{,}333

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.