Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.21 trang 34 SBT Toán 11

Bài 23. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng

Đề bài

Cho hình chóp S.ABCDS.ABCD có đáy ABCDABCD là hình thoi tâm OO, cạnh bằng aa, góc BADBAD bằng 60°60°. Kẻ OHOH vuông góc với SCSC tại HH. Biết SA⊥(ABCD)SA \perp (ABCD) và SA=a62SA = \dfrac{a\sqrt{6}}{2}. Chứng minh rằng:

a) (SBD)⊥(SAC)(SBD) \perp (SAC);

b) (SBC)⊥(BDH)(SBC) \perp (BDH);

c) (SBC)⊥(SCD)(SBC) \perp (SCD).

Lời giải

Thiết lập ban đầu.

Vì ABCDABCD là hình thoi cạnh aa, tâm OO nên hai đường chéo vuông góc và cắt nhau tại trung điểm mỗi đường: AC⊥BDAC \perp BD tại OO, OB=ODOB = OD, OA=OCOA = OC.

Tam giác ABDABD có AB=AD=aAB = AD = a và BAD^=60∘\widehat{BAD} = 60^\circ nên là tam giác đều, do đó
BD=a  ⇒  OB=OD=a2.BD = a \;\Rightarrow\; OB = OD = \dfrac{a}{2}.
Từ △OAB\triangle OAB vuông tại OO:
OA=AB2−OB2=a2−a24=a32  ⇒  AC=a3,OC=a32.OA = \sqrt{AB^2 - OB^2} = \sqrt{a^2 - \dfrac{a^2}{4}} = \dfrac{a\sqrt3}{2}\;\Rightarrow\; AC = a\sqrt3,\quad OC = \dfrac{a\sqrt3}{2}.

Vì SA⊥(ABCD)SA \perp (ABCD) nên SASA vuông góc với mọi đường thẳng nằm trong mặt đáy.

---

a) Chứng minh (SBD)⊥(SAC)(SBD) \perp (SAC).

Ta có:
- BD⊥ACBD \perp AC (hai đường chéo hình thoi);
- BD⊥SABD \perp SA (vì SA⊥(ABCD)SA \perp (ABCD) và BD⊂(ABCD)BD \subset (ABCD)).

Mà ACAC và SASA là hai đường thẳng cắt nhau cùng nằm trong (SAC)(SAC), nên
BD⊥(SAC).BD \perp (SAC).
Do BD⊂(SBD)BD \subset (SBD) nên (SBD)⊥(SAC)(SBD) \perp (SAC).   ■\;\blacksquare

---

b) Chứng minh (SBC)⊥(BDH)(SBC) \perp (BDH).

Theo câu a) ta có BD⊥(SAC)BD \perp (SAC). Vì SC⊂(SAC)SC \subset (SAC) nên
BD⊥SC.BD \perp SC.
Mặt khác theo giả thiết OH⊥SCOH \perp SC.

Hai đường thẳng BDBD và OHOH cắt nhau tại OO (cùng đi qua OO) và cùng nằm trong mặt phẳng (BDH)(BDH). Vậy
SC⊥(BDH).SC \perp (BDH).
Do SC⊂(SBC)SC \subset (SBC) nên (SBC)⊥(BDH)(SBC) \perp (BDH).   ■\;\blacksquare

---

c) Chứng minh (SBC)⊥(SCD)(SBC) \perp (SCD).

Theo câu b), SC⊥(BDH)SC \perp (BDH) nên SCSC vuông góc với mọi đường thẳng trong (BDH)(BDH), suy ra
SC⊥BHvàSC⊥DH.SC \perp BH \quad\text{và}\quad SC \perp DH.
Vì H∈SC⊂(SBC)H \in SC \subset (SBC) và B∈(SBC)B \in (SBC) nên BH⊂(SBC)BH \subset (SBC); tương tự DH⊂(SCD)DH \subset (SCD). Hai mặt phẳng (SBC)(SBC) và (SCD)(SCD) cắt nhau theo giao tuyến SCSC, mà BH⊥SC, DH⊥SCBH \perp SC,\ DH \perp SC tại cùng điểm HH. Do đó góc giữa hai mặt phẳng (SBC)(SBC) và (SCD)(SCD) chính là BHD^\widehat{BHD}.

Ta cần chứng minh BHD^=90∘\widehat{BHD} = 90^\circ.

*Tính OHOH.* Vì H∈SCH \in SC, O∈ACO \in AC và OH⊥SCOH \perp SC nên tam giác OHCOHC vuông tại HH, có chung góc SCA^\widehat{SCA} với tam giác SACSAC vuông tại AA.

Xét △SAC\triangle SAC vuông tại AA:
SC=SA2+AC2=6a24+3a2=9a22=3a22,SC = \sqrt{SA^2 + AC^2} = \sqrt{\dfrac{6a^2}{4} + 3a^2} = \sqrt{\dfrac{9a^2}{2}} = \dfrac{3a\sqrt2}{2},
sin⁡SCA^=SASC=a623a22=632=13.\sin\widehat{SCA} = \dfrac{SA}{SC} = \dfrac{\dfrac{a\sqrt6}{2}}{\dfrac{3a\sqrt2}{2}} = \dfrac{\sqrt6}{3\sqrt2} = \dfrac{1}{\sqrt3}.
Xét △OHC\triangle OHC vuông tại HH với OC=a32OC = \dfrac{a\sqrt3}{2} và OCH^=SCA^\widehat{OCH} = \widehat{SCA}:
OH=OC⋅sin⁡OCH^=a32⋅13=a2.OH = OC\cdot\sin\widehat{OCH} = \dfrac{a\sqrt3}{2}\cdot\dfrac{1}{\sqrt3} = \dfrac{a}{2}.

*Kết luận về BHD^\widehat{BHD}.* Vì BD⊥(SAC)BD \perp (SAC) và H∈(SAC)H \in (SAC) nên BD⊥OHBD \perp OH, tức OH⊥BDOH \perp BD tại trung điểm OO của BDBD. Trong tam giác BHDBHD, đường HOHO vừa là trung tuyến ứng với cạnh BDBD vừa có độ dài
OH=a2=OB=OD=BD2.OH = \dfrac{a}{2} = OB = OD = \dfrac{BD}{2}.
Trung tuyến ứng với một cạnh bằng nửa cạnh ấy nên tam giác BHDBHD vuông tại HH, tức BHD^=90∘\widehat{BHD} = 90^\circ, nghĩa là BH⊥DHBH \perp DH.

Vậy góc giữa hai mặt phẳng (SBC)(SBC) và (SCD)(SCD) bằng 90∘90^\circ, suy ra
(SBC)⊥(SCD).  ■(SBC) \perp (SCD). \;\blacksquare

Đáp số

đpcmđpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.