Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 6.59 trang 23 SBT Toán 11

Bài tập cuối chương VI

Đề bài

Công thức tính khối lượng còn lại của một chất phóng xạ từ khối lượng ban đầu m0m_0 được cho bởi công thức:
m(t)=m0(12)tT,m(t) = m_0 \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{T}},
trong đó tt là thời gian tính từ thời điểm ban đầu và TT là chu kì bán rã của chất đó. Biết rằng chất phóng xạ polonium-210 có chu kì bán rã là 138 ngày. Từ khối lượng polonium-210 ban đầu 100 g, sau bao lâu khối lượng còn lại là:

a) 50 g?

b) 10 g?
(Kết quả tính theo ngày và làm tròn đến chữ số thập phân thứ hai).

Lời giải

Ta có công thức khối lượng còn lại:
m(t)=m0(12)tTm(t) = m_0 \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{T}}
với m0=100m_0 = 100 g và T=138T = 138 ngày, nên
m(t)=100(12)t138.m(t) = 100\left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{138}}.

a) Khối lượng còn lại là 5050 g, tức m(t)=50m(t) = 50:
100(12)t138=50  ⇒  (12)t138=12.100\left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{138}} = 50 \;\Rightarrow\; \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{138}} = \dfrac{1}{2}.
Suy ra t138=1\dfrac{t}{138} = 1, do đó t=138t = 138 (ngày).

Vậy sau 138138 ngày thì khối lượng còn lại 5050 g.

b) Khối lượng còn lại là 1010 g, tức m(t)=10m(t) = 10:
100(12)t138=10  ⇒  (12)t138=110.100\left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{138}} = 10 \;\Rightarrow\; \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{138}} = \dfrac{1}{10}.
Lấy logarit cơ số 12\dfrac{1}{2} hai vế:
t138=log⁡12110=log⁡210≈3,32.\dfrac{t}{138} = \log_{\frac{1}{2}}\dfrac{1}{10} = \log_2 10 \approx 3,32.
Do đó
t=138⋅log⁡210≈138⋅3,3219≈458,43 (ngày).t = 138 \cdot \log_2 10 \approx 138 \cdot 3,3219 \approx 458,43 \text{ (ngày)}.

Vậy sau khoảng 458,43458,43 ngày thì khối lượng còn lại 1010 g.

Kiểm tra: Với t=138t = 138 thì m=100⋅12=50m = 100\cdot\tfrac{1}{2} = 50 g (đúng ý a). Với t≈458,43t \approx 458,43 thì (12)458,43/138=(12)3,32≈0,1\left(\tfrac{1}{2}\right)^{458,43/138} = \left(\tfrac{1}{2}\right)^{3,32} \approx 0,1, nên m≈100⋅0,1=10m \approx 100\cdot 0,1 = 10 g (đúng ý b).

Đáp số

t=138t = 138 ngàyt≈458,43t \approx 458,43 ngày

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.