Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 1 trang 70 SBT Toán 10

Bài tập ôn tập cuối năm

Đề bài

Cho các mệnh đề:
P: "Phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 có hai nghiệm phân biệt";
Q: "Phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 có biệt thức Δ=b2−4ac>0\Delta = b^2 - 4ac > 0".

a) Hãy phát biểu các mệnh đề: P⇒QP \Rightarrow Q, Q⇒PQ \Rightarrow P, P⇔QP \Leftrightarrow Q, P‾⇒Q‾\overline{P} \Rightarrow \overline{Q}. Xét tính đúng sai của các mệnh đề này.

b) Dùng các khái niệm "điều kiện cần" và "điều kiện đủ" để diễn tả mệnh đề P⇒QP \Rightarrow Q.

c) Gọi XX là tập hợp các phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 có hai nghiệm phân biệt, YY là tập hợp các phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 có hệ số aa và cc trái dấu. Nêu mối quan hệ giữa hai tập hợp XX và YY.

Lời giải

## a) Phát biểu và xét tính đúng sai

Với phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 (hệ số a≠0a \neq 0), ta có mối liên hệ: phương trình có hai nghiệm phân biệt khi và chỉ khi Δ=b2−4ac>0\Delta = b^2 - 4ac > 0.

Mệnh đề P⇒QP \Rightarrow Q: "Nếu phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 có hai nghiệm phân biệt thì nó có biệt thức Δ=b2−4ac>0\Delta = b^2 - 4ac > 0."

Mệnh đề này đúng.

Mệnh đề Q⇒PQ \Rightarrow P: "Nếu phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 có biệt thức Δ=b2−4ac>0\Delta = b^2 - 4ac > 0 thì nó có hai nghiệm phân biệt."

Mệnh đề này đúng.

Mệnh đề P⇔QP \Leftrightarrow Q: "Phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 có hai nghiệm phân biệt khi và chỉ khi nó có biệt thức Δ=b2−4ac>0\Delta = b^2 - 4ac > 0."

Vì cả P⇒QP \Rightarrow Q và Q⇒PQ \Rightarrow P đều đúng nên P⇔QP \Leftrightarrow Q đúng.

Mệnh đề P‾⇒Q‾\overline{P} \Rightarrow \overline{Q}: "Nếu phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 không có hai nghiệm phân biệt thì nó có biệt thức Δ=b2−4ac≤0\Delta = b^2 - 4ac \le 0 (tức là Δ\Delta không dương)."

Vì P⇔QP \Leftrightarrow Q đúng nên P‾⇔Q‾\overline{P} \Leftrightarrow \overline{Q}, do đó P‾⇒Q‾\overline{P} \Rightarrow \overline{Q} đúng.

##

b) Dùng "điều kiện cần" và "điều kiện đủ"

Mệnh đề P⇒QP \Rightarrow Q đúng, nên:

- PP là điều kiện đủ để có QQ: "Phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 có hai nghiệm phân biệt là điều kiện đủ để phương trình đó có biệt thức Δ=b2−4ac>0\Delta = b^2 - 4ac > 0."
- QQ là điều kiện cần để có PP: "Phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 có biệt thức Δ=b2−4ac>0\Delta = b^2 - 4ac > 0 là điều kiện cần để phương trình đó có hai nghiệm phân biệt."

##

c) Mối quan hệ giữa XX và YY

- XX: tập các phương trình bậc hai có hai nghiệm phân biệt, tức là Δ=b2−4ac>0\Delta = b^2 - 4ac > 0.
- YY: tập các phương trình bậc hai có aa và cc trái dấu, tức là ac<0ac < 0.

Lấy một phương trình bất kì thuộc YY: khi đó ac<0ac < 0, suy ra −4ac>0-4ac > 0. Mà b2≥0b^2 \ge 0 nên
Δ=b2−4ac≥0+(−4ac)>0.\Delta = b^2 - 4ac \ge 0 + (-4ac) > 0.
Vậy Δ>0\Delta > 0, phương trình có hai nghiệm phân biệt, tức là phương trình đó thuộc XX. Do đó Y⊂XY \subset X.

Ngược lại X⊂YX \subset Y không đúng. Chẳng hạn phương trình x2−3x+2=0x^2 - 3x + 2 = 0 có a=1a = 1, c=2c = 2 (cùng dấu, ac=2>0ac = 2 > 0) nhưng Δ=9−8=1>0\Delta = 9 - 8 = 1 > 0 nên có hai nghiệm phân biệt. Phương trình này thuộc XX nhưng không thuộc YY.

Kết luận: YY là tập con thực sự của XX, tức là Y⊂XY \subset X (và Y≠XY \neq X).

Đáp số

P⇒QP\Rightarrow Q: đúng; Q⇒PQ\Rightarrow P: đúng; P⇔QP\Leftrightarrow Q: đúng; P‾⇒Q‾\overline{P}\Rightarrow\overline{Q}: đúngQQ là điều kiện cần của PP; PP là điều kiện đủ của QQY⊂XY \subset X (tập con thực sự)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.