Giải Bài 5.13 trang 80 SBT Toán 10
Đề bài
Cho hai biểu đồ chấm điểm biểu diễn hai mẫu số liệu A, B như sau:
trong đó, mỗi chấm biểu diễn một giá trị trong mẫu số liệu.
Không tính, hãy cho biết:
a) Độ lệch chuẩn của mẫu số liệu nào lớn hơn.
b) Khoảng biến thiên của hai mẫu số liệu có như nhau không.
Hai biểu đồ chấm điểm trên trục số từ 1 đến 5, mỗi chấm là một giá trị.
Mẫu A (phân bố đối xứng, trải đều): giá trị 1 có 2 chấm; giá trị 2 có 3 chấm; giá trị 3 có 4 chấm; giá trị 4 có 3 chấm; giá trị 5 có 2 chấm.
Mẫu B (tập trung quanh giá trị 3): giá trị 2 có 2 chấm; giá trị 3 có 6 chấm; giá trị 4 có 4 chấm; giá trị 5 có 1 chấm (giá trị 1 không có chấm).
Hai mẫu có cùng khoảng giá trị nhỏ nhất và lớn nhất (từ 1 đến 5), nhưng A phân tán rộng hơn còn B tập trung hơn quanh giá trị giữa.
Lời giải
a) So sánh độ lệch chuẩn của hai mẫu số liệu
Độ lệch chuẩn đo mức độ phân tán của các giá trị trong mẫu số liệu quanh số trung bình: các giá trị càng trải rộng, càng xa số trung bình thì độ lệch chuẩn càng lớn; các giá trị càng tập trung quanh số trung bình thì độ lệch chuẩn càng nhỏ.
Quan sát hai biểu đồ chấm điểm:
- Mẫu : các chấm trải đều từ đến , có nhiều giá trị nằm xa giá trị trung tâm (các chấm ở và ).
- Mẫu : các chấm tập trung chủ yếu quanh giá trị , rất ít giá trị nằm xa giá trị trung tâm.
Vì các giá trị của mẫu phân tán rộng hơn so với mẫu nên độ lệch chuẩn của mẫu số liệu lớn hơn độ lệch chuẩn của mẫu số liệu .
b) So sánh khoảng biến thiên của hai mẫu số liệu
Khoảng biến thiên của mẫu số liệu là hiệu giữa giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của mẫu:
- Mẫu có giá trị nhỏ nhất là , giá trị lớn nhất là nên .
- Mẫu không có chấm nào tại giá trị nên giá trị nhỏ nhất là , giá trị lớn nhất là , do đó .
Vì nên khoảng biến thiên của hai mẫu số liệu không như nhau.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.