Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.61 trang 70 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương IV

Đề bài

Cho tam giác ABCABC có AB=4AB = 4, AC=5AC = 5 và CAB^=60∘\widehat{CAB} = 60^\circ.

a) Tính tích vô hướng AB→⋅AC→\overrightarrow{AB} \cdot \overrightarrow{AC}, AB→⋅BC→\overrightarrow{AB} \cdot \overrightarrow{BC}.

b) Lấy các điểm M,NM, N thoả mãn 2AM→+3MC→=0⃗2\overrightarrow{AM} + 3\overrightarrow{MC} = \vec{0} và NB→+xNC→=0⃗\overrightarrow{NB} + x\overrightarrow{NC} = \vec{0} (x≠−1x \neq -1). Xác định xx sao cho ANAN vuông góc với BMBM.

Lời giải

## a) Tính AB→⋅AC→\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{AC} và AB→⋅BC→\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{BC}

Tích AB→⋅AC→\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{AC}:

Theo định nghĩa tích vô hướng, với (AB→,AC→)=CAB^=60∘\big(\overrightarrow{AB},\overrightarrow{AC}\big)=\widehat{CAB}=60^\circ:
AB→⋅AC→=∣AB→∣⋅∣AC→∣⋅cos⁡60∘=4⋅5⋅12=10.\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{AC}=|\overrightarrow{AB}|\cdot|\overrightarrow{AC}|\cdot\cos 60^\circ=4\cdot 5\cdot\frac{1}{2}=10.

Tích AB→⋅BC→\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{BC}:

Ta phân tích BC→=AC→−AB→\overrightarrow{BC}=\overrightarrow{AC}-\overrightarrow{AB}, do đó:
AB→⋅BC→=AB→⋅(AC→−AB→)=AB→⋅AC→−∣AB→∣2=10−42=10−16=−6.\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{BC}=\overrightarrow{AB}\cdot\big(\overrightarrow{AC}-\overrightarrow{AB}\big)=\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{AC}-|\overrightarrow{AB}|^{2}=10-4^{2}=10-16=-6.

##

b) Xác định xx để AN⊥BMAN\perp BM

Xác định điểm MM: Từ 2AM→+3MC→=0⃗2\overrightarrow{AM}+3\overrightarrow{MC}=\vec{0}, thay MC→=AC→−AM→\overrightarrow{MC}=\overrightarrow{AC}-\overrightarrow{AM}:
2AM→+3(AC→−AM→)=0⃗  ⟹  −AM→+3AC→=0⃗  ⟹  AM→=3AC→.2\overrightarrow{AM}+3\big(\overrightarrow{AC}-\overrightarrow{AM}\big)=\vec{0}\;\Longrightarrow\;-\overrightarrow{AM}+3\overrightarrow{AC}=\vec{0}\;\Longrightarrow\;\overrightarrow{AM}=3\overrightarrow{AC}.

Suy ra: BM→=AM→−AB→=3AC→−AB→.\overrightarrow{BM}=\overrightarrow{AM}-\overrightarrow{AB}=3\overrightarrow{AC}-\overrightarrow{AB}.

Xác định điểm NN: Từ NB→+xNC→=0⃗\overrightarrow{NB}+x\overrightarrow{NC}=\vec{0}, thay NB→=AB→−AN→\overrightarrow{NB}=\overrightarrow{AB}-\overrightarrow{AN} và NC→=AC→−AN→\overrightarrow{NC}=\overrightarrow{AC}-\overrightarrow{AN}:
(AB→−AN→)+x(AC→−AN→)=0⃗  ⟹  AB→+xAC→−(1+x)AN→=0⃗.\big(\overrightarrow{AB}-\overrightarrow{AN}\big)+x\big(\overrightarrow{AC}-\overrightarrow{AN}\big)=\vec{0}\;\Longrightarrow\;\overrightarrow{AB}+x\overrightarrow{AC}-(1+x)\overrightarrow{AN}=\vec{0}.
Vì x≠−1x\neq-1 nên:
AN→=AB→+x AC→1+x.\overrightarrow{AN}=\frac{\overrightarrow{AB}+x\,\overrightarrow{AC}}{1+x}.

Điều kiện vuông góc: AN⊥BM  ⟺  AN→⋅BM→=0AN\perp BM\iff\overrightarrow{AN}\cdot\overrightarrow{BM}=0. Vì 1+x≠01+x\neq 0, điều này tương đương:
(AB→+x AC→)⋅(3AC→−AB→)=0.\big(\overrightarrow{AB}+x\,\overrightarrow{AC}\big)\cdot\big(3\overrightarrow{AC}-\overrightarrow{AB}\big)=0.
Khai triển và dùng AB→⋅AC→=10\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{AC}=10, ∣AB→∣2=16|\overrightarrow{AB}|^{2}=16, ∣AC→∣2=25|\overrightarrow{AC}|^{2}=25:
3 AB→⋅AC→−∣AB→∣2+3x ∣AC→∣2−x AB→⋅AC→=03\,\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{AC}-|\overrightarrow{AB}|^{2}+3x\,|\overrightarrow{AC}|^{2}-x\,\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{AC}=0
3⋅10−16+3x⋅25−x⋅10=03\cdot 10-16+3x\cdot 25-x\cdot 10=0
30−16+75x−10x=0  ⟹  14+65x=0  ⟹  x=−1465.30-16+75x-10x=0\;\Longrightarrow\;14+65x=0\;\Longrightarrow\;x=-\frac{14}{65}.

Kiểm tra lại: Thay x=−1465x=-\dfrac{14}{65} vào biểu thức 14+65x=14+65⋅(−1465)=14−14=014+65x=14+65\cdot\left(-\dfrac{14}{65}\right)=14-14=0 (thỏa mãn), và x=−1465≠−1x=-\dfrac{14}{65}\neq-1 (thỏa điều kiện).

Vậy x=−1465x=-\dfrac{14}{65} thì AN⊥BMAN\perp BM.

Đáp số

AB→⋅AC→=10\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{AC}=10;\ AB→⋅BC→=−6\overrightarrow{AB}\cdot\overrightarrow{BC}=-6x=−1465x=-\dfrac{14}{65}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.