Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 7.36 trang 47 SBT Toán 10

Bài 22. Ba đường conic

Đề bài

Cho điểm M(x0;y0)M(x_0; y_0) thuộc elip (E)(E) có phương trình x22+y21=1\dfrac{x^2}{2} + \dfrac{y^2}{1} = 1.

a) Tính MF12−MF22MF_1^2 - MF_2^2 theo x0;y0x_0; y_0. Từ đó tính MF1MF_1, MF2MF_2 theo x0;y0x_0; y_0.

b) Tìm điểm MM sao cho MF2=2MF1MF_2 = 2MF_1.

c) Tìm MM sao cho góc nhìn của MM tới hai điểm F1F_1, F2F_2 (tức là góc F1MF2^\widehat{F_1MF_2}) là lớn nhất?

Lời giải

Elip (E): x22+y21=1(E):\ \dfrac{x^2}{2}+\dfrac{y^2}{1}=1 có a2=2, b2=1a^2=2,\ b^2=1 nên c2=a2−b2=1c^2=a^2-b^2=1, suy ra a=2, b=1, c=1a=\sqrt2,\ b=1,\ c=1.

Hai tiêu điểm: F1(−1;0)F_1(-1;0), F2(1;0)F_2(1;0); tiêu cự F1F2=2c=2F_1F_2=2c=2.

a) Tính MF12−MF22MF_1^2-MF_2^2 và MF1, MF2MF_1,\ MF_2 theo x0;y0x_0;y_0.

Ta có
MF12=(x0+1)2+y02,MF22=(x0−1)2+y02.MF_1^2=(x_0+1)^2+y_0^2,\qquad MF_2^2=(x_0-1)^2+y_0^2.

Do đó
MF12−MF22=(x0+1)2−(x0−1)2=4x0.MF_1^2-MF_2^2=(x_0+1)^2-(x_0-1)^2=4x_0.

Vì M∈(E)M\in(E) nên y02=1−x022y_0^2=1-\dfrac{x_0^2}{2}. Thay vào:
MF12=x02+2x0+1+1−x022=x022+2x0+2=(x02+2)2.MF_1^2=x_0^2+2x_0+1+1-\dfrac{x_0^2}{2}=\dfrac{x_0^2}{2}+2x_0+2=\left(\dfrac{x_0}{\sqrt2}+\sqrt2\right)^2.

Vì ∣x0∣≤2|x_0|\le\sqrt2 nên x02+2≥2−1>0\dfrac{x_0}{\sqrt2}+\sqrt2\ge\sqrt2-1>0, suy ra
MF1=2+22 x0.MF_1=\sqrt2+\dfrac{\sqrt2}{2}\,x_0.

Tương tự MF22=(2−x02)2MF_2^2=\left(\sqrt2-\dfrac{x_0}{\sqrt2}\right)^2, suy ra
MF2=2−22 x0.MF_2=\sqrt2-\dfrac{\sqrt2}{2}\,x_0.

(Kiểm tra: MF1+MF2=22=2aMF_1+MF_2=2\sqrt2=2a và MF12−MF22=(MF1+MF2)(MF1−MF2)=22⋅2 x0=4x0MF_1^2-MF_2^2=(MF_1+MF_2)(MF_1-MF_2)=2\sqrt2\cdot\sqrt2\,x_0=4x_0 — đúng.)

b) Tìm MM sao cho MF2=2MF1MF_2=2MF_1.

Từ câu a):
2−22x0=2(2+22x0)=22+2 x0.\sqrt2-\dfrac{\sqrt2}{2}x_0=2\left(\sqrt2+\dfrac{\sqrt2}{2}x_0\right)=2\sqrt2+\sqrt2\,x_0.

Suy ra −322x0=2-\dfrac{3\sqrt2}{2}x_0=\sqrt2, tức x0=−23x_0=-\dfrac{2}{3}.

Khi đó y02=1−x022=1−4/92=1−29=79y_0^2=1-\dfrac{x_0^2}{2}=1-\dfrac{4/9}{2}=1-\dfrac{2}{9}=\dfrac{7}{9}, nên y0=±73y_0=\pm\dfrac{\sqrt7}{3}.

Vậy có hai điểm M(−23; 73)M\left(-\dfrac{2}{3};\ \dfrac{\sqrt7}{3}\right) và M(−23; −73)M\left(-\dfrac{2}{3};\ -\dfrac{\sqrt7}{3}\right).

(Kiểm tra: MF1=2−23=223MF_1=\sqrt2-\dfrac{\sqrt2}{3}=\dfrac{2\sqrt2}{3}, MF2=2+23=423=2MF1MF_2=\sqrt2+\dfrac{\sqrt2}{3}=\dfrac{4\sqrt2}{3}=2MF_1 — đúng.)

c) Tìm MM để F1MF2^\widehat{F_1MF_2} lớn nhất.

Đặt α=F1MF2^\alpha=\widehat{F_1MF_2}. Áp dụng định lí côsin trong tam giác F1MF2F_1MF_2 (với MM không nằm trên trục OxOx):
F1F22=MF12+MF22−2 MF1⋅MF2cos⁡α.F_1F_2^2=MF_1^2+MF_2^2-2\,MF_1\cdot MF_2\cos\alpha.

Do MF1+MF2=22MF_1+MF_2=2\sqrt2 nên MF12+MF22=(MF1+MF2)2−2 MF1MF2=8−2 MF1MF2MF_1^2+MF_2^2=(MF_1+MF_2)^2-2\,MF_1MF_2=8-2\,MF_1MF_2, và F1F22=4F_1F_2^2=4. Suy ra
cos⁡α=MF12+MF22−F1F222 MF1⋅MF2=8−2 MF1MF2−42 MF1MF2=2MF1⋅MF2−1.\cos\alpha=\dfrac{MF_1^2+MF_2^2-F_1F_2^2}{2\,MF_1\cdot MF_2}=\dfrac{8-2\,MF_1MF_2-4}{2\,MF_1MF_2}=\dfrac{2}{MF_1\cdot MF_2}-1.

Vì α∈(0;π)\alpha\in(0;\pi) nên α\alpha lớn nhất khi cos⁡α\cos\alpha nhỏ nhất, tức khi tích MF1⋅MF2MF_1\cdot MF_2 lớn nhất.

Theo bất đẳng thức Cô-si:
MF1⋅MF2≤(MF1+MF22)2=(2)2=2,MF_1\cdot MF_2\le\left(\dfrac{MF_1+MF_2}{2}\right)^2=(\sqrt2)^2=2,
dấu bằng xảy ra khi MF1=MF2=2MF_1=MF_2=\sqrt2, tức x0=0x_0=0, do đó M(0;±1)M(0;\pm1) (hai đỉnh trên trục nhỏ).

Khi đó cos⁡α=22−1=0\cos\alpha=\dfrac{2}{2}-1=0, nên α=90∘\alpha=90^\circ.

Vậy F1MF2^\widehat{F_1MF_2} lớn nhất bằng 90∘90^\circ, đạt được tại M(0;1)M(0;1) hoặc M(0;−1)M(0;-1).

(Kiểm tra tại M(0;1)M(0;1): MF1⃗=(−1;−1), MF2⃗=(1;−1)\vec{MF_1}=(-1;-1),\ \vec{MF_2}=(1;-1), tích vô hướng =−1+1=0=-1+1=0 nên α=90∘\alpha=90^\circ — đúng.)

Đáp số

MF12−MF22=4x0MF_1^2-MF_2^2=4x_0; MF1=2+22x0MF_1=\sqrt2+\dfrac{\sqrt2}{2}x_0, MF2=2−22x0MF_2=\sqrt2-\dfrac{\sqrt2}{2}x_0M(−23; ±73)M\left(-\dfrac{2}{3};\ \pm\dfrac{\sqrt7}{3}\right)M(0;±1)M(0;\pm1); góc lớn nhất =90∘=90^\circ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.