Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.27 trang 19 SBT Toán 10

Bài 17. Dấu của tam thức bậc hai

Đề bài

Cho aa, bb, cc là độ dài ba cạnh của một tam giác. Chứng minh rằng:
b2x2−(b2+c2−a2)x+c2>0,∀x∈R.b^2x^2 - (b^2 + c^2 - a^2)x + c^2 > 0, \forall x \in \mathbb{R}.

Lời giải

Xét tam thức bậc hai (ẩn xx):
f(x)=b2x2−(b2+c2−a2)x+c2.f(x) = b^2x^2 - (b^2 + c^2 - a^2)x + c^2.

Hệ số của x2x^2: Vì bb là độ dài một cạnh của tam giác nên b>0b > 0, suy ra hệ số a′=b2>0a' = b^2 > 0.

Tính biệt thức Δ\Delta:
Δ=(b2+c2−a2)2−4b2c2.\Delta = \big(b^2 + c^2 - a^2\big)^2 - 4b^2c^2.

Đây là hiệu hai bình phương: Δ=(b2+c2−a2)2−(2bc)2\Delta = \big(b^2 + c^2 - a^2\big)^2 - (2bc)^2, nên
Δ=(b2+c2−a2−2bc)(b2+c2−a2+2bc).\Delta = \big(b^2 + c^2 - a^2 - 2bc\big)\big(b^2 + c^2 - a^2 + 2bc\big).

Nhóm các hạng tử thành bình phương:
b2+c2−a2−2bc=(b−c)2−a2,b2+c2−a2+2bc=(b+c)2−a2.b^2 + c^2 - a^2 - 2bc = (b-c)^2 - a^2, \qquad b^2 + c^2 - a^2 + 2bc = (b+c)^2 - a^2.

Do đó
Δ=[(b−c)2−a2][(b+c)2−a2].\Delta = \big[(b-c)^2 - a^2\big]\big[(b+c)^2 - a^2\big].

Tiếp tục dùng hằng đẳng thức hiệu hai bình phương cho từng ngoặc:
Δ=(b−c−a)(b−c+a) (b+c−a)(b+c+a).\Delta = (b-c-a)(b-c+a)\,(b+c-a)(b+c+a).

Xét dấu bốn thừa số nhờ bất đẳng thức tam giác. Vì a,b,ca, b, c là ba cạnh của một tam giác nên:
- a+b+c>0a + b + c > 0 (tổng ba độ dài dương), tức b+c+a>0b + c + a > 0;
- b+c>a⇒b+c−a>0b + c > a \Rightarrow b + c - a > 0;
- a+b>c⇒b−c+a>0a + b > c \Rightarrow b - c + a > 0;
- a+c>b⇒a+c−b>0⇒b−c−a=−(a+c−b)<0a + c > b \Rightarrow a + c - b > 0 \Rightarrow b - c - a = -(a + c - b) < 0.

Vậy trong tích Δ\Delta có ba thừa số dương và một thừa số âm (b−c−a)(b-c-a), suy ra
Δ<0.\Delta < 0.

Kết luận. Tam thức f(x)f(x) có hệ số a′=b2>0a' = b^2 > 0 và Δ<0\Delta < 0 nên f(x)>0f(x) > 0 với mọi x∈Rx \in \mathbb{R}, tức là
b2x2−(b2+c2−a2)x+c2>0,∀x∈R.(đpcm)b^2x^2 - (b^2 + c^2 - a^2)x + c^2 > 0, \quad \forall x \in \mathbb{R}. \qquad \text{(đpcm)}

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.