Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.21 trang 18 SBT Toán 10

Bài 17. Dấu của tam thức bậc hai

Đề bài

Xét dấu các tam thức bậc hai sau:

a) f(x)=−x2+6x+7f(x) = -x^2 + 6x + 7;

b) g(x)=3x2−2x+2g(x) = 3x^2 - 2x + 2;

c) h(x)=−16x2+24x−9h(x) = -16x^2 + 24x - 9;

d) k(x)=2x2−6x+1k(x) = 2x^2 - 6x + 1.

Lời giải

a) f(x)=−x2+6x+7f(x) = -x^2 + 6x + 7

Hệ số a=−1<0a = -1 < 0.

Ta có Δ=62−4⋅(−1)⋅7=36+28=64>0\Delta = 6^2 - 4\cdot(-1)\cdot 7 = 36 + 28 = 64 > 0.

f(x)f(x) có hai nghiệm phân biệt:
x1=−6+82⋅(−1)=−1,x2=−6−82⋅(−1)=7.x_1 = \frac{-6 + 8}{2\cdot(-1)} = -1, \qquad x_2 = \frac{-6 - 8}{2\cdot(-1)} = 7.

Vì a<0a < 0 nên f(x)f(x) cùng dấu với aa (tức là âm) bên ngoài khoảng hai nghiệm, và trái dấu với aa (tức là dương) trong khoảng hai nghiệm.

Kết luận:
- f(x)>0f(x) > 0 khi −1<x<7-1 < x < 7;
- f(x)<0f(x) < 0 khi x<−1x < -1 hoặc x>7x > 7;
- f(x)=0f(x) = 0 khi x=−1x = -1 hoặc x=7x = 7.

b) g(x)=3x2−2x+2g(x) = 3x^2 - 2x + 2

Hệ số a=3>0a = 3 > 0.

Ta có Δ=(−2)2−4⋅3⋅2=4−24=−20<0\Delta = (-2)^2 - 4\cdot 3\cdot 2 = 4 - 24 = -20 < 0.

Vì Δ<0\Delta < 0 và a>0a > 0 nên g(x)g(x) luôn cùng dấu với aa, tức là:
g(x)>0với mọi x∈R.g(x) > 0 \quad \text{với mọi } x \in \mathbb{R}.

c) h(x)=−16x2+24x−9h(x) = -16x^2 + 24x - 9

Hệ số a=−16<0a = -16 < 0.

Ta có Δ=242−4⋅(−16)⋅(−9)=576−576=0\Delta = 24^2 - 4\cdot(-16)\cdot(-9) = 576 - 576 = 0.

Vì Δ=0\Delta = 0 nên h(x)h(x) có nghiệm kép:
x0=−242⋅(−16)=34.x_0 = \frac{-24}{2\cdot(-16)} = \frac{3}{4}.

Khi Δ=0\Delta = 0, h(x)h(x) cùng dấu với aa (tức là âm) với mọi x≠34x \neq \dfrac{3}{4}.

Kết luận:
- h(x)<0h(x) < 0 khi x≠34x \neq \dfrac{3}{4};
- h(x)=0h(x) = 0 khi x=34x = \dfrac{3}{4}.

d) k(x)=2x2−6x+1k(x) = 2x^2 - 6x + 1

Hệ số a=2>0a = 2 > 0.

Ta có Δ=(−6)2−4⋅2⋅1=36−8=28>0\Delta = (-6)^2 - 4\cdot 2\cdot 1 = 36 - 8 = 28 > 0.

k(x)k(x) có hai nghiệm phân biệt:
x1=6−282⋅2=6−274=3−72,x2=3+72.x_1 = \frac{6 - \sqrt{28}}{2\cdot 2} = \frac{6 - 2\sqrt{7}}{4} = \frac{3 - \sqrt{7}}{2}, \qquad x_2 = \frac{3 + \sqrt{7}}{2}.

(Gần đúng: x1≈0,177x_1 \approx 0{,}177; x2≈2,823x_2 \approx 2{,}823.)

Vì a>0a > 0 nên k(x)k(x) cùng dấu với aa (tức là dương) bên ngoài khoảng hai nghiệm, và trái dấu với aa (tức là âm) trong khoảng hai nghiệm.

Kết luận:
- k(x)>0k(x) > 0 khi x<3−72x < \dfrac{3 - \sqrt{7}}{2} hoặc x>3+72x > \dfrac{3 + \sqrt{7}}{2};
- k(x)<0k(x) < 0 khi 3−72<x<3+72\dfrac{3 - \sqrt{7}}{2} < x < \dfrac{3 + \sqrt{7}}{2};
- k(x)=0k(x) = 0 khi x=3−72x = \dfrac{3 - \sqrt{7}}{2} hoặc x=3+72x = \dfrac{3 + \sqrt{7}}{2}.

Đáp số

f(x)>0f(x) > 0 khi −1<x<7-1 < x < 7; f(x)<0f(x) < 0 khi x<−1x < -1 hoặc x>7x > 7; f(x)=0f(x) = 0 khi x=−1x = -1 hoặc x=7x = 7g(x)>0g(x) > 0 với mọi xx (vì Δ=−20<0\Delta = -20 < 0, a>0a > 0)h(x)<0h(x) < 0 với mọi x≠34x \neq \dfrac{3}{4}; h(x)=0h(x) = 0 khi x=34x = \dfrac{3}{4}k(x)>0k(x) > 0 khi x<3−72x < \dfrac{3-\sqrt{7}}{2} hoặc x>3+72x > \dfrac{3+\sqrt{7}}{2}; k(x)<0k(x) < 0 khi 3−72<x<3+72\dfrac{3-\sqrt{7}}{2} < x < \dfrac{3+\sqrt{7}}{2}; k(x)=0k(x) = 0 khi x=3±72x = \dfrac{3\pm\sqrt{7}}{2}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.