Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.38 trang 66 SBT Toán 10

Bài 9. Tích của một vectơ với một số

Đề bài

Cho ba điểm MM, NN, PP. Nếu một lực F⃗\vec{F} không đổi tác động lên một chất điểm trong suốt quá trình chuyển động của chất điểm, thì các công sinh bởi lực F⃗\vec{F} trong hai trường hợp sau có mối quan hệ gì với nhau?

a) Chất điểm chuyển động theo đường gấp khúc từ MM đến NN rồi tiếp tục từ NN đến PP.

b) Chất điểm chuyển động thẳng từ MM đến PP.

Lời giải

Công thức sử dụng: Nếu lực không đổi F⃗\vec{F} làm chất điểm dịch chuyển theo vectơ độ dời d⃗\vec{d} thì công sinh bởi lực đó là A=F⃗⋅d⃗A=\vec{F}\cdot\vec{d} (tích vô hướng của hai vectơ).

a) Chất điểm đi theo đường gấp khúc M→N→PM\to N\to P.

- Trên chặng từ MM đến NN, độ dời là MN⃗\vec{MN} nên công là A1=F⃗⋅MN⃗A_1=\vec{F}\cdot\vec{MN}.
- Trên chặng từ NN đến PP, độ dời là NP⃗\vec{NP} nên công là A2=F⃗⋅NP⃗A_2=\vec{F}\cdot\vec{NP}.

Tổng công sinh bởi lực F⃗\vec{F} trong trường hợp này là:
Aa=A1+A2=F⃗⋅MN⃗+F⃗⋅NP⃗=F⃗⋅(MN⃗+NP⃗).A_a=A_1+A_2=\vec{F}\cdot\vec{MN}+\vec{F}\cdot\vec{NP}=\vec{F}\cdot\left(\vec{MN}+\vec{NP}\right).
Theo quy tắc ba điểm (quy tắc chèn điểm) ta có MN⃗+NP⃗=MP⃗\vec{MN}+\vec{NP}=\vec{MP}, do đó:
Aa=F⃗⋅MP⃗.A_a=\vec{F}\cdot\vec{MP}.

b) Chất điểm đi thẳng từ MM đến PP.

Độ dời là MP⃗\vec{MP} nên công sinh bởi lực F⃗\vec{F} là:
Ab=F⃗⋅MP⃗.A_b=\vec{F}\cdot\vec{MP}.

Kết luận: So sánh hai kết quả ta thấy
Aa=Ab=F⃗⋅MP⃗.A_a=A_b=\vec{F}\cdot\vec{MP}.
Vậy công sinh bởi lực F⃗\vec{F} trong hai trường hợp là bằng nhau (công của lực không đổi chỉ phụ thuộc vào vị trí điểm đầu MM và điểm cuối PP, không phụ thuộc đường đi).

Đáp số

Aa=F⃗⋅MP⃗A_a=\vec{F}\cdot\vec{MP}Ab=F⃗⋅MP⃗A_b=\vec{F}\cdot\vec{MP}; hai công bằng nhau: Aa=AbA_a=A_b

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.