Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.37 trang 66 SBT Toán 10

Bài 9. Tích của một vectơ với một số

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ OxyOxy cho ba điểm A(−3;2)A(-3; 2), B(1;5)B(1; 5) và C(3;−1)C(3; -1).

a) Chứng minh rằng AA, BB, CC là ba đỉnh của một tam giác. Tìm toạ độ trọng tâm GG của tam giác ấy.

b) Tìm toạ độ trực tâm HH của tam giác ABCABC.

c) Gọi II là tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác ABCABC. Tìm toạ độ của II.

Lời giải

## a) Chứng minh AA, BB, CC là ba đỉnh của một tam giác. Tìm trọng tâm GG

Ta có:

AB→=(1−(−3); 5−2)=(4; 3)\overrightarrow{AB} = (1-(-3);\ 5-2) = (4;\ 3)

AC→=(3−(−3); −1−2)=(6; −3)\overrightarrow{AC} = (3-(-3);\ -1-2) = (6;\ -3)

Xét 46=23\dfrac{4}{6} = \dfrac{2}{3} còn 3−3=−1\dfrac{3}{-3} = -1. Vì 23≠−1\dfrac{2}{3} \neq -1 nên hai vectơ AB→\overrightarrow{AB} và AC→\overrightarrow{AC} không cùng phương, tức là ba điểm AA, BB, CC không thẳng hàng. Vậy AA, BB, CC là ba đỉnh của một tam giác (đpcm).

Tọa độ trọng tâm GG:

xG=xA+xB+xC3=−3+1+33=13x_G = \frac{x_A+x_B+x_C}{3} = \frac{-3+1+3}{3} = \frac{1}{3}

yG=yA+yB+yC3=2+5+(−1)3=63=2y_G = \frac{y_A+y_B+y_C}{3} = \frac{2+5+(-1)}{3} = \frac{6}{3} = 2

Vậy G(13; 2)G\left(\dfrac{1}{3};\ 2\right).

##

b) Tìm trực tâm HH

Gọi H(x; y)H(x;\ y) là trực tâm tam giác ABCABC. Khi đó AH→⊥BC→\overrightarrow{AH} \perp \overrightarrow{BC} và BH→⊥AC→\overrightarrow{BH} \perp \overrightarrow{AC}.

Ta có:

AH→=(x+3; y−2),BC→=(2; −6)\overrightarrow{AH} = (x+3;\ y-2), \quad \overrightarrow{BC} = (2;\ -6)

BH→=(x−1; y−5),AC→=(6; −3)\overrightarrow{BH} = (x-1;\ y-5), \quad \overrightarrow{AC} = (6;\ -3)

Từ AH→⋅BC→=0\overrightarrow{AH} \cdot \overrightarrow{BC} = 0:

2(x+3)−6(y−2)=0⇔2x−6y+18=0⇔x−3y+9=0(1)2(x+3) - 6(y-2) = 0 \Leftrightarrow 2x - 6y + 18 = 0 \Leftrightarrow x - 3y + 9 = 0 \quad (1)

Từ BH→⋅AC→=0\overrightarrow{BH} \cdot \overrightarrow{AC} = 0:

6(x−1)−3(y−5)=0⇔6x−3y+9=0⇔2x−y+3=0(2)6(x-1) - 3(y-5) = 0 \Leftrightarrow 6x - 3y + 9 = 0 \Leftrightarrow 2x - y + 3 = 0 \quad (2)

Từ (1)(1): x=3y−9x = 3y - 9. Thế vào (2)(2):

2(3y−9)−y+3=0⇔5y−15=0⇔y=3⇒x=02(3y-9) - y + 3 = 0 \Leftrightarrow 5y - 15 = 0 \Leftrightarrow y = 3 \Rightarrow x = 0

Vậy H(0; 3)H(0;\ 3).

*Kiểm tra:* CH→=(−3; 4)\overrightarrow{CH} = (-3;\ 4), AB→=(4; 3)\overrightarrow{AB} = (4;\ 3), có CH→⋅AB→=−12+12=0\overrightarrow{CH}\cdot\overrightarrow{AB} = -12+12 = 0 (đúng).

##

c) Tìm tâm đường tròn ngoại tiếp II

Gọi I(x; y)I(x;\ y) là tâm đường tròn ngoại tiếp. Khi đó IA=IB=ICIA = IB = IC, tức IA2=IB2=IC2IA^2 = IB^2 = IC^2.

Từ IA2=IB2IA^2 = IB^2:

(x+3)2+(y−2)2=(x−1)2+(y−5)2(x+3)^2 + (y-2)^2 = (x-1)^2 + (y-5)^2

6x+9−4y+4=−2x+1−10y+25⇔8x+6y−13=0(3)6x + 9 - 4y + 4 = -2x + 1 - 10y + 25 \Leftrightarrow 8x + 6y - 13 = 0 \quad (3)

Từ IB2=IC2IB^2 = IC^2:

(x−1)2+(y−5)2=(x−3)2+(y+1)2(x-1)^2 + (y-5)^2 = (x-3)^2 + (y+1)^2

−2x+1−10y+25=−6x+9+2y+1⇔4x−12y+16=0⇔x−3y+4=0(4)-2x + 1 - 10y + 25 = -6x + 9 + 2y + 1 \Leftrightarrow 4x - 12y + 16 = 0 \Leftrightarrow x - 3y + 4 = 0 \quad (4)

Từ (4)(4): x=3y−4x = 3y - 4. Thế vào (3)(3):

8(3y−4)+6y−13=0⇔30y−45=0⇔y=32⇒x=128(3y-4) + 6y - 13 = 0 \Leftrightarrow 30y - 45 = 0 \Leftrightarrow y = \frac{3}{2} \Rightarrow x = \frac{1}{2}

Vậy I(12; 32)I\left(\dfrac{1}{2};\ \dfrac{3}{2}\right).

*Kiểm tra:* IA2=(0,5+3)2+(1,5−2)2=12,5IA^2 = (0{,}5+3)^2+(1{,}5-2)^2 = 12{,}5; IB2=(0,5−1)2+(1,5−5)2=12,5IB^2 = (0{,}5-1)^2+(1{,}5-5)^2 = 12{,}5; IC2=(0,5−3)2+(1,5+1)2=12,5IC^2 = (0{,}5-3)^2+(1{,}5+1)^2 = 12{,}5 (bằng nhau, đúng). Ngoài ra GG, HH, II thỏa HG→=2GI→\overrightarrow{HG} = 2\overrightarrow{GI} (thẳng hàng trên đường thẳng Euler).

Đáp số

đpcm; G(13; 2)G\left(\frac{1}{3};\ 2\right)H(0; 3)H(0;\ 3)I(0,5; 1,5)I(0{,}5;\ 1{,}5)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.